Tokat-Zile yöresinde bazı makarnalık buğday çeşitlerinin kuru ve sulu koşullarda verim ve bulgur kalitesinin belirlenmesi

Bu çalışma Tokat-Zile yöresinde kuru ve sulu koşullarda 25 adet makarnalık buğday çeşidinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2019-2020 ve 2020-2021 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Denemeler, kuru ve sulu koşullarda Tesadüf Blokları Bölünmüş Parsel Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada, birleştirilmiş çevreler (yıl, kuru-sulu) ortalamaları doğrultusunda incelenen tüm özellikler bakımından çeşitler arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Çeşitlerin kuru ve sulu koşullarda ortalama başaklanma süresi 153.8 ve 155.1 gün, olgunlaşma süresi 186.0 ve 188.7 gün, bitki boyu 66.2 ve 70.7 cm, metrekarede başak sayısı 245.4 ve 300.6 adet, başak uzunluğu 5.9 ve 6.4 cm, başakta tane sayısı 26.6 ve 29.7 adet, tek başak verimi 1.26 ve 1.48 g, bin tane ağırlığı 41.5 ve 43.4 g, hektolitre ağırlığı 80.4 ve 81.0 kg, tane verimi 252.8 ile 315.9 kg/da olarak belirlenmiştir. Ortalama değerler bakımından sulu koşullarda elde edilen değerler kuru koşullardan daha yüksek bulunmuştur. Birleştirilmiş çevrelerin sonuçlarına göre, çeşitlerin tane verimleri 220.2-351.3 kg/da arasında değişim göstermiştir. Araştırmada, başak uzunluğu ve bitki boyu bakımından Soylu, bin tane ağırlığı bakımından Şahinbey ve Ankara 98, hektolitre ağırlığı bakımından Sarıçanak 98, tane verimi bakımından Eminbey ve Altın 40/98 çeşitleri ön plana çıkmıştır. Hem kuru hem de sulu koşullarda tane yuvarlaklığı bakımından Şahinbey, kepek oranı bakımından Dumlupınar ve Ç-1252, protein oranı bakımından Soylu, Svevo, Zenit, Altıntaş 95 ve Eminbey çeşitleri ön plana çıkmıştır. Sedimantasyon oranları yüksek olan Zenit ve Eminbey çeşitlerinin camsılık oranları bakımından da yüksek değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Suya geçen madde oranı bakımından Ç-1252, su emme oranı bakımından Soylu ve Mimmo çeşitleri düşük değerlere sahip önemli çeşitler olarak belirlenmiştir. Bulgur randımanı bakımından Bisante, Artuklu, Meastrale, Edessa ve Mirzabey ön plana çıkmışlardır. Tokat Zile yöresinde yüksek tane verimi ve diğer özelliklere sahip Eminbey, Altın 40/98 ve Ankara 98 çeşitlerinin başarıyla yetiştirilebileceği belirlenmiştir.