Toplam kalite yönetimi uygulamalarının işletme performansına etkisinde iç ve dış tetkik etkinliğinin düzenleyici rolü

İşletmeler finansal ve müşteri performanslarını daha iyi seviyelere çıkarmak için toplam kalite yönetimi uygulamalarına önem vermektedir. Toplam kalite yönetimi uygulamalarının bir işletmede uygulanmasına rehberlik eden kılavuz kalite yönetim sistemi standartlarıdır. İşletmelerde bu standarda uygun sistemlerini kurmakta ve uygulamaktadırlar. Ayrıca sistemin sürdürebilirliğini sağlamak için, kalite yönetim sistemi uygulamalarını sürekli geliştirmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. Toplam kalite yönetimi uygulamalarında iç ve dış tetkik faaliyetlerin etkinliği; kalite yönetim sistemi performansına olumlu etki etmesi, işletmelerin mevcut durumlarını hakkında doğru bilgiye sahibi olması ve geleceğe yönelik karar almada veri teşkil etmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı toplam kalite yönetimi uygulamalarının işletmelerin finansal ve müşteri performanslarına etkisi ve iç ve dış tetkiklerin düzenleyici rolünü araştırmaktır. Bu çalışmada ilk olarak kalite yönetim sistemi performansı ölçümüne yönelik iç ve dış tetkik faaliyetleri ile ilgili bir ölçek geliştirilmiş ve sonrasında bu ölçeğin toplam kalite yönetimi uygulamaları ve işletmelerin finansal ve müşteri performanslarına olan etkisi araştırılmıştır. Bu doğrultuda Türkiye de ISO 9001 Kalite yönetim sistem belgesine sahip işletmelere anket tekniği uygulanarak elde edilen veriler test edilmiştir. Bu anketlerden elde edilen veriler SPSS ile AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analizlerin sonucunda toplam kalite yönetim uygulamaları ile finansal ve müşteri performansı arasında istatiksel anlamda pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Toplam kalite yönetimi uygulamalarının işletmelerin finansal ve müşteri performansına etkisinde; iç tetkiklerin etkinliğinin pozitif yönde, dış tetkiklerin etkinliğinin negatif yönde düzenleyici rolünün olduğu tespit edilmiştir. Yani toplam kalite yönetim uygulamalarının finansal ve müşteri performansına etkisinde, iç tetkiklerin etkinliğinin artması ile işletmelerin de finansal ve müşteri performansı artmaktadır. Diğer taraftan toplam kalite yönetim uygulamalarının finansal ve müşteri performansına etkisinde, dış tetkiklerin etkinliğinin artması ile işletmelerin de finansal ve müşteri performansı azalmaktadır. Anahtar kelimeler: Toplam Kalite Yönetimi, Kalite Yönetim Sistemi, İç Tetkik, Dış Tetkik, İşletme performansı