Toplu ve topsuz aerobik ve anaerobik eşik antrenmanlarının futbola özgü fizyolojik parametreler ve maç performansı üzerine etkisi

Futbol oyununun diğer branşlardan farklı olarak kendine has özellikleri vardır. Futboldaki dayanıklılık ihtiyacı futbol oyununun gereksinimlerini yansıtmalıdır. Futbola özgü dayanıklılık, müsabaka içerisindeki koşu ve egzersizlerde düşük şiddetli aktivitelerden yüksek şiddetli aktivitelere ve sprinte kadar, sürekli 2-3 sn de bir hız ve yön değişikliklerini içeren bir yapıdadır. Ayrıca, futboldaki dayanıklılık yüksek şiddetli egzersizleri ve sprintleri performansta azalma olmadan yapabilme kabiliyetidir. Futbol maçında, futbolcuların fizyolojik cevapları futbol maçınının şiddetini açıklamaktadır. Bu cevaplar maç sırasındaki futbol oyuncularının kalp atımı ve kandaki laktat konsantrasyonu gibi değişkenlerdir. Maç sırasındaki laktat konsantrasyonu yaklaşık 4 mMol/l civarındadır (1,15,16,17,18,19,20,21). Futbol maçındaki fizyolojik cevaplara yakın egzersiz yüklerini örneğin 4 mMol/l civarında şiddeti kullanmak futbolcuların dayanıklılığını geliştirmek için daha futbola özgü olabilir. Ayrıca, futbol maçı sırasında futbol oyuncusu 90 dakika boyunca hız ve yön değiştirmeli uzun süreli koşuları toplu ve topsuz olarak yapmaktadır. Sadece koşu performansı değil, aynı zamanda topla beceri performansı da önemlidir. Buradan yola çıkarak, bu çalışmanın amacı, sınırlandırılmış alanda oyun ve topsuz aerobik-anaerobik eşik antrenmanlarının; futbola özgü dayanıklılık performansına, anaerobik eşik (AnEH) hızına, maç performansına etkileri araştırılarak, her iki yöntemin etkilerinin karşılaştırılmasıdır.Bu çalışmaya, Manisa 1. Amatör U-19 liginde futbol oynayan toplam 18 sporcu katılmıştır. Bu çalışmada, 8 hafta boyunca uygulanan iki farklı antrenman programlarının futbolcular üzerinde meydana getirdiği fizyolojik ve fiziksel değişiklikleri saptamak için hem laboratuar ortamında hem de futbol sahasında çeşitli ölçümler ve testler uygulanmıştır. Laboratuarda koşu bandında yapılan testler vasıtası ile futbolcuların kan laktat konsantrasyonları ve kalp atımları cevaplarından anaerobik eşik hızları ve nabızları saptanmıştır. Anaerobik eşik hızı; her iki antrenman yönteminin etkilerini saptamak için, anaerobik eşik kalp atımları AnE koşu ve sınırlı alanda oyun antrenmanlarında referans kalp atımı olarak kullanılmıştır. Ayrıca sporcuların müsabaka sırasındaki teknik analizi yapılarak, uygulanan antrenman metotlarının maç performansı üzerindeki etkileri de saptanmaya çalışılmıştır.Bu çalışma, topsuz AnE koşu ve AnE şiddetinde sınırlı alanda oyun antrenmanlarının anaerobik eşik hızını, Yo-Yo testi ile yapılan futbola özgü dayanıklılık performansını geliştirdiği, bu gelişimde her iki antrenman yöntemi arasında fark olmadığını açıklamaktadır. Fakat topsuz AnE koşu ve AnE şiddetinde sınırlı alanda oyun antrenman yöntemi teknik beceri, maç performansı üzerinde farklı etkiye sahip olduğu da bu çalışma sayesinde açıklanmaktadır.Bu araştırma sonuçlarından, oyun antrenmanları ile dayanıklılık özelliği geliştirilebileceği gibi, bunun yanında teknik ve taktik amaçlı gelişim de sağlanabileceği tavsiye olunmaktadır. Bu sayede, futbol antrenörlerinin antrenman programlarında hem dayanıklılık hem de teknik ve taktik amaçlı antrenmanları birlikte uygulayarak zaman tasarrufu sağlanacaktır. Ayrıca teknik ve taktik antrenmanların sayısı arttırılarak futbolcularının maç performansının geliştirilmesine katkıda bulunulacaktır.Anahtar Kelimeler : Futbol, Futbola Özgü Dayanıklılık, Laktat Eşiği, Maç Performansı, Aerobik Eşik, Anaerobik Eşik, Kalp Atımı.