Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme: Belediyelerin etkinliğine yönelik bir çalışma

Günümüzde demokrasi, adalet ve eşitlik için, siyasi, sosyo-ekonomik ve kültürel yaşama eşit katılımın sağlanmasının temel şartının toplumsal cinsiyet eşitliğinin görülmeye başlanması ile birlikte toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme daha önemli bir hale gelmiştir. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, bireylere yakınlık, hizmet götürme ve toplumsal cinsiyete duyarlı plan ve politikalar yapma konusunda yerel yönetimler özellikle de belediyeler, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme uygulamasının ana aktörleri olarak görülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye'de yerel düzeyde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi en iyi uygulayabilecek potansiyele sahip olan belediyelerde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin etkinliğinin değerlendirilmesidir. Çalışmada, öncelikle toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin kuramsal çerçevesi çizilerek, Dünyada ve Türkiye'de toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeye yönelik çalışmalar ve uygulamalar incelenmiştir. Sonrasında belediyelerde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin uygulanabilirliğinin ve etkinliğinin ölçülmesine yönelik Eskişehir ilinde gerçekleştirilen bir alan araştırmasına yer verilmiştir. Çalışma sonucunda Eskişehir'de ikamet eden vatandaşların toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe talebi 4,2224'lük ortalama ile "çok yüksek" düzeydedir. Buna karşın Eskişehir'de toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin belediyeler tarafından uygulanma düzeyinin 3,3849'luk ortalama ile "orta" düzeyde olduğu görülmektedir. Buna göre talep ile mevcut durum arasındaki fark ise 0,8375'tir. Bu değerin 0-1 arasında yer alması genel olarak Eskişehir örnekleminde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe çalışmalarının talebi karşılayabilme anlamında etkin olduğunu göstermektedir.