Torbalı çevresinin hidrojeolojisi

ÖZET Bu çalışma, Torbalı ilçesi ve yakın çevresinin yaklaşık 200 m2 'lik bir alanın Jeolojik ve Hidrojeolojik çalışmalarını kapsamaktadır. Çalışma alanında yapılan jeolojik çalışmalarda, bölgede en yaşlı kaya birimini Mesozoyik yaşlı Şist ve Mermer birimi oluşturmaktadır. Birimler orta sıcaklık ve düşük basınç metamorfizması sonucu oluşmuş ve genleşme tektoniği sonucu yükselmişlerdir. Mesozoyik yaşlı birimler üzerine bindirme fayı ile İzmir- Filiş Birimi gelmektedir. Birim bölgenin batısında varlığı tesbit edilemeyen derin denizel ortamda oluşmuş ve oluşum sırasında nap hareketleri ile Triyas yaşlı kireçtaşlarının gelmesiyle birim karmaşık bir hal almıştır. Kretase sonunda bölgede yoğun bir grabenleşme oluşmuş ve birimler yükselmişlerdir. Bütün bu birimler üzerine gölsel ortamda oluşan Neojen seriler uyumsuzlukla örtmektedir. Neojen seriler ise, kiltaşları, kumtaşları ve üst seviyelerde killi kireçtaşlarından oluşmaktadır. Bölgedeki kayaçlar Alpin ve Hersiniyen orojenezinden etkilenerek kıvamlanmış ve kırılmışlardır. Bölgede oluşan graben çöküntü ortamına ayrışma ve taşınma ile Kuvaterner yaşlı Alüvyon birimi çökelmiş ve bütün birimleri uyumsuzlukla örtmüştür. Çalışma alanında yapılan Hidrojeolojik çalışmalarda, havzanın yeraltısu potansiyeli yönünden çök önemli olduğu anlaşılmıştır. Bölgede akifer olabilecek kaya birimleri olarak, Kuvaterner yaşlı Alüvyon birimi, Kretase yaşlı kireçtaşları, Palezoyik yaşlı mermerler ve Neojen serilerdir. Havzada yeraltı su seviyesi ortalama olarak 30m civarındadır. Bu seviyenin yaz aylarında yağışın azlığı ve çekimden dolayı 2-5m arasında düşdüğü tesbit edilmiştir. Havzada yapılan araştırmalar sonucunda son on yılda havzadaki yeraltısu seviyesinin yaklaşık olarak 10m düştüğünü göstermektedir. Her yıl ortalama 1m düşüme tekabil etmektedir. Bunun sebebi ise bölgede hüküm süren kurak dönemden kaynaklanmaktadır. Yapılan istatistiklerde her 10 yıllık dönemlerde bölgede kurak dönemin hakim olduğu anlaşılmıştır. Bölgede yöre halkı kullanma ve sulama sularını havzada açılmış olan 200'e yakın su sondaj kuyularından temin etmektedirler. İnceleme alanının Kuzeyinde Ayrancılar veOğlananası yörelerinde Neojen Çakıltaşı ile Kiltaşı dokanağı boyunca 450-5001t/sn debili kaynaklar tesbit edilmiştir. Fakat inceleme alanında bu tür su kaynaklarına rastlanmamıştır. Torbalı havzasında Aküferler serbest aküfer niteliğinde olup her yönden beslenmektedir. Ancak bu özelliği nedeniyle kirlenebilme olasılığı yüksektir. İnceleme alanının ortalarından Güneye doğru akan Derice deresi çok kirli aktığı gözlenmiş olup kirliliğin sebebini ise sanayi artıktan oluşturmaktadır. Bölgede gelişmekte olan sanayileşme havzanın beslenme yüzeyini daraltmakta ve ayrıca kirlenmesine neden olmaktadır. Havzadaki hayati önemi yüksek olan yeraltısuyu kullanma ve beslenme dengesini çok iyi kurmak gerekmektedir. Sanayileşmenin ve konutlaşmanın daha dağlık kesimlere kaydırılması bölgedeki yeraltı suyunu daha uzun süreli kullanma sürelerini arttıracaktır. Yeraltısuyunu kirletici özellikteki atıkların seçilecek bölgelerde depolanması ve arıtılması insan ve çevre sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.