Tosya (Kastamonu) ilçesinin florası ve etnobotaniği

Bu çalışma, Tosya (Kastamonu) ilçesinin floristik ve etnobotanik özelliklerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma alanından 2014-2016 yılları arasında farklı vejetasyon periyotlarında yapılan arazi çalışmaları sonucunda 1058 adet bitki örneği toplanmış, teşhis çalışmaları sonucunda 97 familyaya ait 409 cins ve bu cinslere ait 796 tür, 13 alttür ve 7 varyete olmak üzere toplam 816 takson belirlenmiştir. Araştırma alanında saptanan taksonların 5'i Pteridophytha, 811'i Spermatophyta bölümüne aittir. Spermatophyta bölümündeki taksonlardan 10'u Gymnospermae, 801'i Angiospermae alt bölümüne girmektedir. Angiospermae'lerin 713'ü Dicotyledones, 88'i ise Monocotyledones sınıfına aittir. En çok takson içeren familyalar Asteraceae (96 takson, % 11.76), Fabaceae (77 takson, % 9.44), Lamiaceae (49 takson, % 6.0) ve Brassicaceae (49 takson, % 6.0)'dir. En çok takson içeren cinsler ise Astragalus (20), Silene (11) ve Veronica (11)'dır. Alandaki endemik takson sayısı 79 olup endemizm oranı % 10.29'dur. Taksonların bitki coğrafyası bölgelerine göre dağılımı ise şöyledir: Avrupa-Sibirya 143 (% 17.53), İran-Turan 114 (% 13.97), Akdeniz 66 (% 8.09) ve çok bölgeli veya fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler 493 (% 60.41)'dir. A4 karesi için 23, A5 karesi için 24 takson yeni kayıttır. Bu araştırma sonucunda bilim dünyası için Solenanthus abayi Yıld. & G. Tuttu (Boraginaceae) isminde bir yeni tür saptanmış ayrıca Erysimum pseudopurpureum Polatschek (Brassicaceae) türü ülkemizden 123 yıl sonra ikinci kez kaydedilmiştir. Etnobotanik özelliklerin belirlenmesi amacıyla araştırma alanında 200 kaynak kişi ile görüşülmüş, 226 ilköğretim ve lise öğrencisiyle anket yapılmıştır. Çalışmalar sonucunda 46 familya ve 111 cinse ait 135 taksonun yöre halkı tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunların 103'ü tıbbi, 93'ü gıda, 18'i çay, 12'si eşya yapımı, 9'u hayvan yemi, 8'i baharat, 6'sı boya, 5'i süs bitkisi, 4'ü yakacak ve 8'i değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Etnobotanik özellikli en fazla takson içeren familyalar sırasıyla; Rosaceae 20 (% 14.81), Asteraceae 15 (% 11.11), Lamiaceae 10 (% 7.40), Fabaceae 8 (% 5.93) ve Brassicaceae, Poaceae, Polygonaceae 5 (% 4.98) olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada ayrıca 45 bitkiye ait yöresel isimler sunulmuştur.