Total diz protezi koronal dizilim açılarının fonksiyonel sonuçlar ve hasta memnuniyeti üzerine etkisi

Amaç: Total diz protezi (TDP) modern tıbbın en başarılı cerrahi işlemlerinden birisi olmasına karşın hastaların %20'si çeşitli sebeplerle sonuçtan memnun değildir. Hasta memnuniyetine etkisi olan faktörler ile TDP dizilim açıları arasındaki ilişki uzun yıllardır araştırılmaktadır. Günümüzde HKA ("hip knee ankle angle") ölçümü nötral dizilimde (180°±3°) olan ve altın standart olarak kullanılan "Mekanik Dizilim" prensipleri sıklıkla uygulanmaktadır. Çalışmamızda TDP komponentleri koronal dizilim açı farklılıkların kısa-orta dönem (1 yıl ve üzeri) klinik ve fonksiyonel sonuçlara etkisini retrospektif olarak değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç-yöntem: Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı Kliniğinde 1.11.2015-31.3.2021 dönemleri arasında ameliyat edilmiş 242 hastanın 327 dizi retrospektif olarak incelendi. Hasta bazlı sonuçları değerlendirmede ("PROMs") ameliyat öncesi ve 1 yıl sonrası değerlendirilmiş Oxford Diz Skoru (OKS), Amerikan Diz Cemiyeti (KSS) fonksiyonel skorlaması, Western Ontario ve Macmaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC) kullanıldı. Ameliyat öncesi ve sonrasında hastaların ortografileri ve diz 2 yön grafileri çekildi, HKA ("hip knee ankle angle") değerleri ve TDP komponentlerinin koronal ve sagittal dizilim açıları bağımsız araştırmacılar tarafınca ölçüldü. Elde edilen veriler istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Hastalar ortalama 17 ay takip edildi. Hastaların neredeyse tamamının preop HKA değerleri varusta ölçüldü. 327 dizden 231 tanesinin ameliyat sonrası HKA ölçümünün nötral mekanik dizilimde olmadığı ve varusta olduğu tespit edildi. TDP ameliyatının tüm hastalarda fonksiyonel skorları istatistiksel olarak anlamlı şekilde arttırdığı tespit edildi. Ancak ameliyat sonrası HKA dizilim değeri varusta ve nötral olan hastalar arasında post-op KSS, post-op OKS ve post-op WOMAC değerlerine bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılığa rastlanmadı (p değerleri sırasıyla 0.004, 0.019, 0.001) (p>0.05). Sonuç: Çalışmamızda TDP koronal dizilim açı farklılıklarının kısa–orta dönemde hasta memnuniyeti ve fonksiyonel sonuçlar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi olmadığı tespit edilmiştir. TDP ameliyatı sonrası düşük hasta memnuniyetinin alt ekstremite dizilimi açısal farklılıklarından kaynaklanmadığını, nötral dizilim elde etmek için yapılan kapsamlı yumuşak doku gevşetmelerinin hasta fonksiyonel skorlarına katkısı olmamakla beraber deneyim gerektiren ve birtakım riskler barındıran müdahaleler olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Sözcükler Diz, dizilim, gonartroz, osteoartrit, PROM, TDP, cTFmA