Total kalça artroplastili hastalarda yapay eklemi unutabilme becerisinin kinezyofobi ve fonksiyonel performansla ilişkisi

Özçadırcı A., Total Kalça Artroplastili Hastalarda Yapay Eklemi Unutabilme Becerisinin Kinezyofobi ve Fonksiyonel Performansla İlişkisi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ortopedik Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Programı, Yüksek Lisans Tezi, 2019. Bu çalışmanın amacı, total kalça artroplastili (TKA) hastalarda yapay eklemi unutabilme becerisinin kinezyofobi ve fonksiyonel performansla ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmaya 40-65 yaşları arasında cerrahinin üzerinden 1-3 yıl süre geçmiş 57 gönüllü TKA'lı birey dahil edildi. Bireylerin ağrıları Vizüel Analog Skalası ile değerlendirildi. Kalça normal eklem hareketi (NEH) gonyometre ile değerlendirilirken; kas kuvveti ise el dinamometresiyle değerlendirildi. Alt ekstremite uzunluk ölçümü için mezura kullanıldı. Yapay eklemi unutabilme becerisinin değerlendirilmesi için Unutulan Eklem Skoru (UES-12), fonksiyonel performansın değerlendirilmesi için 6-Dakika Yürüme Testi (6 DYT), hareket etme korkusunun değerlendirilmesi için Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) kullanıldı. Son olarak fonksiyonel durumun hasta perspektifinden değerlendirilmesi için Oxford Kalça Skoru (OKS) kullanıldı. Çalışmanın sonucunda UES-12 ile TKÖ arasında negatif yönde orta kuvvette (r=-0,571; p<0,001), UES-12 ile 6 DYT mesafeleri arasında pozitif yönde orta kuvvette ilişki bulundu (r=0,408; p<0,001). Aynı zamanda UES-12 ile OKS arasında ise negatif yönde iyi derecede korelasyon vardı (r=-0,613; p<0,001). Ayrıca bireylerin sağlam ve protezli taraf kalça abduksiyon kas kuvveti ve diz ekstansiyon kas kuvveti arasında sağlam taraf lehine bir fark bulundu (p<0,05). Protezli ve sağlam taraf kalça NEH açıklıklarında ise adduksiyon hariç diğer hareket açıklıklarında sağlam taraf lehine anlamlı bir fark bulundu (p<0,05). Sonuç olarak TKA'lı bireylerin yapay eklemi unutabilme becerisinin kinezyofobi ve fonksiyonel performansla ilişkili olduğu bulundu. Bu sonuçlara göre; TKA'lı bireylerin cerrahi sonrası hareket etme korkularını azaltmayı, fonksiyonel performansını ve normal eklem hareket açıklıklıklarını artırmayı hedefleyen fizyoterapi ve rehabilitasyon uygulamaları yapılırken kişinin yapay eklem farkındalığının da göz önünde bulundurulmasının gerekliliği ve rehabilitasyon programına yapay eklem farkındalığını azaltmaya yönelik uygulamalar eklenmesi görüşüne varıldı. Anahtar Kelimeler: Artroplasti, Kalça, Kinezyofobi, Farkındalık, Fonksiyonel Performans.