Tıp metinlerinin Türkçeden İngilizceye yapılan çevirilerinde öz çevirilerinin işlevselliği

Tıp çevirisi tüm dünyada artan bir ilgiyle akademisyenlerin dikkatini çekmeye başlamıştır. Bunun başlıca nedenleri arasında çeviri hacminin fazla olması ve bu alanda donanımlı çevirmenlere duyulan ihtiyaç yer almaktadır. Bu disiplinlerarası çalışmada, öz çevirilerinin bilginin paylaşılırlığı konusunda doğrudan ilişkisi olup olmadığı irdelenmiş ve tıp alanından yola çıkılarak, öz çevirilerinin bir metin türü olarak akademik yazın dizgesindeki işlevi araştırılmıştır. Bu bağlamda, 2000-2015 yılları arasında tıp dergilerinde yayımlanan bilgiye ulaşma yolu olan tıp literatürü veri tabanı PubMed'de yer alan 12 Türk tıp dergisinden, en eski ve en yeni tarihli olanları olmak üzere, toplam 44 İngilizce ve Türkçe özgün araştırma ve derleme öz metinleri incelenmiştir. Özlerin işlevselliği, bütüncül bir yaklaşım ile metin ve süreç düzeyinde değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, Türkçeden İngilizceye çevirisi yapılan tıbbi öz metinlerinde terimsel eşdeğerliğin gözetildiği, alan bilgisinin korunduğu ve metinlerin bilgilendirici metin türü olarak hazırlandığı görülmektedir. Ancak çalışmanın yapıldığı 15 yıllık zaman aralığında önemli değişiklikler olduğu tespit edilmiştir. Hem biçimsel, hem de çeviri edimi bağlamında özellikle 2010 yılından sonra tıbbi özlerde çeviriye verilen önemin arttığı, daha titiz bir dil kullanımı olduğu ve özlerin uluslararası tıbbi yazım normlarına ve konvansiyonlarına göre hazırlanmaya başladığı görülmektedir. İşlevsel bir çevirinin bilginin paylaşılırlığı üzerindeki önemli rolü, ilerleyen dönemlerde makalelerin atıf sayısında görülen artış ile de ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak, özler bilgi aktarımında önemli araçlardır ve ana dili İngilizce olmayan ülkelerden yapılan yayınlarda çeviri kritik öneme sahiptir. Öz çevirilerinin akademik çeviri eğitimi alan ve alan bilgisi ve araştırma edincine sahip profesyonel çevirmenler tarafından yapılması önerilmektedir.