Trabzon İl Halk Kütüphanesi`ndeki Arap dili ve belagatı alanındaki yazmalar ve Ali Kuşçu`nun "Risale fi`l-Mecaz ve`l-İsti`are"sinin edisyon kritiği

Bu araştırmada, Trabzon İl Halk Kütüphanesi'nde Arap dili ve belagatı alanındaki yazmalar ve Ali Kuşçu'nun Risale fî'1-Mecâz ve'1-İsti'âre'simn edisyon kritiği ele alındı. Çalışmanın gerçekleştirildiği kütüphanenin resmî kayıtlarına göre, burada 475 cilt yazma eser bulunmaktadır. Çalışma sonucunda bu ciltler içinde 700 küsur yazmanın olduğu tesbît edildi. Bunlardan, tez konusuyla ilgili olanların adedi 81 olup, 30'u metin, 47'si şerh, haşiye ve ta'lik, 4'ü de risaledir. Bu eserler, muhtelif zamanlarda, Osmanlı medreselerinde okutulmak üzere müteaddit baskılan yapılmış ders kitapları olduğu tesbit edilmiştir. Bu yazmaların çoğu, Cumhuriyet öncesi, bu ilde bulunan kütüphanelerden aktarıldığı, eserler üzerindeki kayıtlardan ortaya çıkarılmıştır. * * Semerkand asıllı bir astronom âlimi olan Ali Kuşçu'nun edebî yönünü konu alan bir çalışmanın yapıldığı şu ana kadar tesbit edilemedi ve bu alandaki eksikliğin giderilmesi için, bu çalışmanın bir bölümünde de onun konuyla ilgili eserinin edisyon kritiği ele alındı. Bu çalışma, biri Trabzon İl Halk Kütüphanesi'nde diğer dördü ise İzmir Milli kütüphane' sinde tesbit edilen beş nüshası karşılaştırarak gerçekleştirildi. Yapılan çalışma sonucunda, Ali Kuşçu'nun, astronomi ve matematik konularının dışında sarf, nahiv, mantık, tefsir, tarih vb. konularda, kaynaklarda yer almayanlar da dahil toplam 50 eseri tesbit edilabildi. Bu eserlerinin ekserisi, risale türünden olup, çoğu hâlâ yazma halindedir. * Çalışma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, Trabzon İl Halk Kütüphanesi'nde Arap dili ve belagatı alanındaki yazmalar, ikinci bölümde Ali Kuşçu'nun hayatı, eserleri ve bunlardan "Risale fi'1-Mecâz ve'l-İsti'âre'simn tanıtımı yapılmaya çalışıldı. Üçüncü bölümde de yazmanın edisyon kritik metni sunuldu.