Trabzonlu Mehmed Maʻrûf'un Şerh-i Kasîdetu't-Tâʼiyye'si (Metin-inceleme)

Türk edebiyatındaki şerh geleneğine kaynaklık eden başta Hamriyye, Râ'iyye ve Tâ'iyye olmak üzere birden fazla kasîdenin sahibi ve dinî Arap edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri olan İbnu'l-Fâriz'in ruhânî seyrini, manevi miracını tasvir eden ve et-Tâ'iyyetu'l-Kubrâ veya Nazmu's-sulûk diye tanınan Tâ'iyye Kasîdesinin Türkçe ilk şerhi Trabzonlu Mehmed Ma'rûf'un Şerh-i Kasîdetu't-Tâ'iyye isimli eseridir. XVI. yüzyılın sonlarında yazılmış bu şerhi çeviriyazı alfabesine aktarıp analitik bir incelemeye tabi tutarak onun özelliklerini ve Türk edebiyatındaki önemini ortaya koymayı amaçlayan bu tez Giriş, dört bölüm ve Sonuç'tan oluşmaktadır. İbnu'l-Fâriz'in şerh geleneğindeki yeri ile çalışmanın amacının, yönteminin ve öneminin ele alındığı bir girişle başlayan bu tezin ilk bölümünde, İbnu'l-Fâriz'in hayatı ve divanı hakkında kısaca bilgiler verildikten sonra çalışmamıza konu edindiğimiz şerhe kaynaklık eden Tâʼiyye Kasîdesi hakkında bilgiler verilip üzerinde yapılan Arapça, Farsça ve Türkçe çalışmalar sıralanmıştır. İkinci bölümde, şerhin yazarı olan Trabzonlu Mehmed Maʻrûf hakkında farklı kaynaklarda dağınık bilgiler bir araya getirilerek onun olabildiği kadar edebi portresi çizilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, Şerh-i Kasîdetu't-Tâʼiyye'nin muhtevası ve yöntemi çeşitli başlıklar altında ele alınmış ve yararlanılan kaynaklar gruplandırılarak değerlendirilmiştir. Tezin son bölümünde bahsi geçen şerhin ulaşabildiğimiz Süleymaniye Ktp. Nuruosmaniye (4007/1) numarada kayıtlı olan tek nüshası tavsif edilip imla özelliklerine değinildikten sonra şimdiye kadar transkripsiyon alfabesine aktarılmamış olan bu şerhin metni transkripsiyon alfabesine aktarılmıştır. Tez, çıkarım ve varılan en önemli neticeleri ihtiva eden bir sonuç bölümüyle tamamlanmıştır.