Transteoretik modelin kontrolsüz internet kullanım sürecine uyarlanması

Metadolojik türde yapılan araştırmanın amacı; Transteoretik Model'i (TTM) kontrolsüz internet kullanım sürecine uyarlayarak geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir. Araştırmanın örneklemini Kasım 2019-Mart 2020 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesinde T.C. uyruklu 678 öğrenci oluşturmuştur. Veriler; Tanıtıcı özellikler formu ve TTM yapısını tanımlayan ölçekler ile toplanarak SPSS ve AMOS programları ile değerlendirilmiştir. Modelin güvenirliğinde; madde-toplam puan korelasyonları ve Cronbach alfa güvenirlik katsayısı, geçerliğinde kapsam geçerliği indeksi ve yapı geçerliğinden yararlanılmıştır. Açıklayıcı faktör analizinin önerdiği ölçek modellemesi AMOS programında doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Bu aşamada CMIN/DF (2.136), AGFI (0.801), GFI (0.853), RMSEA (0.041), RMR (0.048), CFI (0.903) gibi uyum indekslerinden yararlanmıştır. Faktörler elde edildikten sonra Özdeğer istatistiği ve Scree Plot grafiği çıkarılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizinde uyum iyiliği istatistiği değerlendirilerek ölçeğin Path modeli oluşturulmuştur. Model 72 maddeden oluşmaktadır ve Değişim Aşamalarının Sınıflandırılması (DASÖ), Davranış Değişim Süreci Ölçeği (DDSÖ), Karar Alma Ölçeği (KAÖ) ve Öz Etkililik Ölçeği (ÖEÖ) olmak üzere 3 ölçekten oluşmaktadır. DDSÖ bilişsel ve davranışsal süreçler; KAÖ yarar ve zarar algısı; ÖEÖ pozitif ve negatif durumlar şeklinde ikişer alt boyutu kapsamaktadır. Modelin güvenilirliği için yapılan iç tutarlılık analizi cronbach alfa katsayısı; DDSÖ alt boyutunda 0.961, KAÖ alt boyutunda 0.876, ÖEÖ alt boyutunda 0.896 olarak yüksek derecede güvenilirdir. Ölçekteki tüm maddelerin (72 madde) madde toplam puan korelasyonları anlamlı şekilde yüksektir (p<0.05). Modelin yapısı açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinde kabul edilen uyum değerleri sağlanmıştır. Ölçeğin değerlendirilmesi alt boyutlar üzerinden gerçekleştirilir. Sonuçta; modelin geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğu ve TTM kontrolsüz internet kullanımı davranışının değişim sürecini değerlendirmek amacıyla kullanılabilir bir model olduğu gösterilmiştir.