Travma sonrası stres bozukluğu oluşturulmuş sıçanlarda hipokampal sirkadiyen ritim nöropeptid düzeyleri

Amaç: Bu çalışmada vücut sirkadiyen sistemiyle ilişkili olan Somatostatin (SST), Vazoaktif İntestinal Peptit (VIP), Nöropeptit Y (NPY), Melatonin (MLT) ve Kortikotropin Salıcı Hormon (CRH) isimli hormonların sıçanların kan örneklerinde ve beyin hipokampus dokusundaki düzeylerinin ölçümü karşılaştırılarak bu maddelerin TSSB hastalığının temelinde bulunan sirkadiyen ritim üzerindeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada Spraque Dawley ırkı erişkin sıçanlara 2 saatlik kısıtlama stresi sonrasında 20 dakika zorunlu yüzme deneyimi ve hemen ardından eter anestezisi uygulanmıştır. Uygulama sonrası sıçanlar kendi kafeslerinde 7 gün boyunca dinlenmeye alınmışlardır. Hem TSSB grubu hem de kontrol grubu hayvanlara yükseltilmiş artı labirent davranış testi yapılmış, ardından anestezi altında sakrifiye edilen sıçanların serum ve hipokampus doku örneklerinden SST, NPY, CRH, MLT, VIP düzeyleri ELİSA (Enzyme-Linked-ImmunoSorbent-Assay) yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular: TSSB grubu sıçanlarda yükseltilmiş artı labirent deneyinde açık kollara giriş sayıları (p=0,050) ve açık kollarda geçirilen toplam süreler (p=0,031) kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. NPY ve MLT'nin hipokampus dokusundaki gram yaş doku başına değerlerinin TSSB grubu sıçanlarda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p=0,020*, p=0,043*), MLT serum düzeylerinin TSSB grubunda kontrol grubuna göre yüksek olduğu (p=0,008*) saptanmıştır. Sonuçlar: Bu çalışma bildiğimiz kadarıyla sirkadiyen ritimle ilişkili olan 5 nöropeptidin TSSB modelinde hipokampus dokusu ve serum düzeylerinin birlikte değerlendirildiği ilk çalışmadır. Nöropeptit hormonlardan NPY ve MLT'nin doku düzeylerinin baskın olması TSSB etiyolojisinde rol oynadıklarını göstermektedir. Etki mekanizmasına bakıldığında sonuçların 7.günden sonra sakrifiye edilmesi nedeniyle adaptif bir mekanizma sonucu doku NPY ve MLT düzeylerinin yüksek olabileceği düşünülmüştür. Daha fazla sıçan sayısıyla ve farklı zaman aralıklarında yapılacak olan deneylerle hormon düzeylerinin tekrar değerlendirilmesi mekanizmanın daha iyi anlaşılması konusunda yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: Travma sonrası stres bozukluğu, Hipokampus, Nöropeptitler, Nöropeptid Y, Melatonin