TÜBİTAK'ın yayımladığı sorun odaklı çocuk kitaplarının biçim-içerik ve okunabilirlik açısından incelenmesi

Bu çalışmada TÜBİTAK'ın yayımladığı sorun odaklı 39 çocuk edebiyatı yapıtının biçim-içerik ve okunabilirlik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma deseninden olan durum çalışması kullanılmıştır. Doküman incelemesi yapılırken yapıtların biçim ve içerik özelliklerinin belirlenmesinde Demircan'ın (2006) geliştirmiş olduğu, yapıtların iç yapı ve dış yapı ölçütlerine yönelik toplam 75 sorudan oluşan; "Kitapların Tasarım ve Düzenleme Özellikleri", "Kitapların Yazar ve Kitap Bilgileri", "Kitapların Dil ve Anlatım Özellikleri", "Kitapların Konu-Plan Özellikleri", "Kitapların Resimlendirme Özellikleri Nitelikleri" ile incelendiği 5 farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu niteliklere ilişkin veriler SPSS 22 programıyla analiz edilmiş ve ulaşılan sonuçlar yorumlanmıştır. TÜBİTAK tarafından yayımlanan sorun odaklı çocuk kitaplarının iç yapı ve dış yapı özellikleri ile ilgili elde edilen bulgulara bakıldığında kitapların, bir çocuk kitabında olması gereken iç yapı ve dış yapı ölçütlerini önemli ölçüde taşıdığını göstermektedir. İnceleme sonucunda iç yapı ve dış yapı ölçütlerini saptamakta kullanılan 75 maddeden 57 tanesinin 'yeterli' olduğu bulunmuştur. Dolayısıyla kitapların yeterlilik oranı %76'dır. Bununla birlikte, inceleme sonuçlarında gerek iç yapı gerekse dış yapı ölçütleri açısından kitapların birtakım eksiklerinin olduğu da tespit edilmiştir. Tasarım ve düzenleme özelliklerinden kitaplarda kullanılan puntoların, satır arası boşlukların ve kitap kapağında bulunan resmin kitapta olmamasının yetersiz olduğu görülmüştür. Araştırma konusu sorun odaklı çocuk kitaplarının yazar ve kitap bilgileri incelendiğinde kitaplar içerisinde içindekiler bölümünün olmadığı, çoğunluğunda bilinmeyen sözcükler için sözlük olmadığı, iç kapakta kitabın yöneldiği yaş grubunun belirtilmediği, kitabın okuma kılavuzunun olmadığı, yazarların tanıtılmadığı, metinlerin bilimsel danışmanlarının olmadığı, yazarların diğer kitaplarının bilgilerinin verilmediği ve tamamında Talim Terbiye Kurulunun onayı olmadığı görülmektedir. İncelenen kitaplarda cümlelerin açık ve anlaşılır olması, bilinmeyen sözcüklerin anlamlarının aynı sayfada verilmesi, paragrafların uzunluğunun yaş gruplarına uygun olması, önemli yerlerin çeşitli yazı tonlarıyla vurgulanması niteliklerinde de yetersizlikler tespit edilmiştir. Aynı zamanda çalışmada, sorun odaklı çocuk kitaplarının okunabilirlik düzeyleri incelenmiştir. Bu kitapların okunabilirlik düzeylerinin belirlenmesinde Ateşman`ın(1977) Türkçe için Flesch`ten uyarladığı, kelime ve cümle uzunluğunu temel alan formül esas alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda sorun odaklı çocuk kitaplarının okunabilirlik düzeyinin Ateşman tarafından Türkçeye uyarlanmış Flesch Formülü`ne göre kolay ve orta güçlükte olarak değişim gösterdiği belirlenmiştir. İncelenen 39 kitabın 28'inin okunabilirlik düzeyinin kolay, 11 tanesinin de orta güçlükte olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: TÜBİTAK, Sorun Odaklılık, İç Yapı-Dış Yapı, Okunabilirlik.