Tüketicilerin kapıdan satın alma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, tüketicilerin kapıdan satın alma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını saptamak, bu bilgi, tutum ve davranışların tüketicilerin cinsiyetleri ve eğitim durumlarına göre farklılık gösterme durumlarını belirlemek ve tüketicilerin kapıdan satın alma konusunda bilgi ihtiyacını saptamaktır.Araştırmanın örneklemini Ankara ili merkez ilçelerinde yaşayan kapıdan satın alma işlemi yapmış tüketiciler arasından tesadüfî örneklem yöntemi ile seçilen gönüllü 319 yetişkin tüketici oluşturmuştur. Demografik bilgilerin, tüketicilerin kapıdan satın almadaki davranışlarının tespit edilmesine yönelik sorular ve tutum ölçeğinden oluşan anket formu 52 sorudan oluşmaktadır. İlk olarak 20 tüketiciye uygulanarak ön denemesi yapılmış ve uygulamada karşılaşılabilecek aksaklıklar belirlenmiştir. İşlemeyen ya da araştırılmak istenen davranışı açıklamayan sorular, yeniden gözden geçirilerek düzeltilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde frekans (f), yüzde (%) değerleri kullanılıp, gerekli görülen bulgularda Khi-Kare (X)², t-testi ve tek yönlü varyans analizi (Anova) istatistikleri kullanmış ve yanılma düzeyi P<0,05 alınmıştır. Elde edilen sonuçlar tablolaştırılarak sonuca gidilmiştir.Araştırma sonucunda; örneklemi oluşturan tüketicilerin %51.1' i kadın ; %48,9'u erkektir. Çoğunluğu 30-40 yas grubunda olan tüketiciler kapıdan satın almayı genellikle fiyatı uygun olduğu için (%47.3), ikinci sırada satıcı ikna ettiği için (%38.6) tercih etmektedirler. Tüketicilerin kapıdan satın aldıkları ürün gruplarında ise ilk sırada %30.4 ile elektrikli ev eşyaları, ikinci olarak %26.3 ile kişisel bakım veya ıtriyat ürünleri (kozmetik), üçüncü sırada %22.6 ile yiyecek, içecek, gıda yer almaktadır. Tüketicilerin kapıdan satın aldıkları mal veya hizmetten memnun kalmama nedenleri arasında ilk sırada mal veya hizmetin kalitesinin düşük olması yer almaktadır (%33,4). Tüketicilerin tutum ve davranışlarında eğitim düzeylerine göre anlamlı farklar bulunmuştur. Tüketicilerin eğitim düzeyi yükseldikçe kapıdan satın alma ile ilgili olumlu tutum cümlelerine katılımları da yükselmektedir.Bu sonuçlar doğrultusunda, tüketicilerin yasa kapsamına alınmamış olmasına rağmen gıda, içecek ve halkın günlük tüketimine yönelik ürün gruplarını kapıdan satın almaktan kaçınmaları, yasal haklardan yararlanabilmek ve mağdur olmamak açısından kapıdan alışverişi yalnızca kapıdan satış yetki belgesi olan satıcılardan yapmaları, kırsal kesimlerde yapılabilecek daha kapsamlı çalışmalar yapılması ve bu doğrultuda tüketicilerin eğitilmeleri gerekmektedir. Tüketicilerin eğitimi konusunda özellikle Milli Eğitim Bakanlığı gerekli çalışmaları yapmalıdır.Anahtar Kelimeler: Tüketici, Kapıdan Satış, Tutum, Tüketici Davranışı