Tükrük bezi malign tümörleri tanılı hastaların klinik ve patolojik özelliklerinin retrospektif incelenmesi

Giriş ve amaç: Tükürük bezi tümörleri, baş boyun tümörleri içerisinde sınıflandırılan gerek patolojik özellikleri gerekse de anatomik orijinleri, histolojileri ve biyolojik davranışları bakımından önemli ölçüde farklılık gösteren, nadir görülen, heterojen bir neoplazma grubudur. Baş boyun tümörlerinin yaklaşık %6'sını oluşturmaktadırlardır. Tükürük bezi kitlelerinin farklı biyolojik davranış göstermeleri, geniş histopatolojik kökenlerini olması bu kitlelerin tedavilerini özelleştirmektedir. Çalışmamızda bölümümüzde takip edilmekte olan tükrük bezi tümör tanılı hastaların klinik ve patolojik özelliklerinin retrospektif olarak taranmasını amaçladık. Materyal-Metod: Çalışmamıza, Gaziantep Üniversitesi, Şahinbey Eğitim ve Araştırma hastanesine 2013 Ocak ila 2020 Aralık tarihlerinde başvurmuş malign tükürük bezi tümörü tanısı olan 72 hasta dahil edilmiştir. Araştırmamız retrospektif kohort çalışmasıdır. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların yaş, cinsiyet, ek hastalık durumu, patolojik alt tipleri, tanı tarihleri, nüks tarihleri, operasyon tarihleri, aldıkları tedaviler, son kontrol tarihleri ve/veya ölüm tarihleri belirlendi ve karşılaştırmalı analizlerinin yapılması planlandı. Bulgular: Çalışmamıza kırk üçü erkek (%59,7), yirmi dokuzu kadın (%40,3) olmak üzere yetmiş iki hasta dahil edildi. Hastaların % 62,5'i altmış beş yaş altındayken, % 27'si altmış beş yaş ve üzerindeydi. Yirmi bir hastanın (%29,2) ek hastalığı yokken, elli bir hastanın (%71,8) ek hastalığı bulunmaktaydı. Elli dört hastaya ulaşılarak sigara öyküleri öğrenildi. Hastaların %57,4'ü (31 hasta) sigara içmiyorken, %42,6'sı (23 hasta) sigara içiyordu. Takiplerinde verilerine ulaşılabilen altmış üç hastanın %38,1'i (24 hasta) remisyonda seyrederken, %19'u (12 hasta) hiç remisyona girmemişti. Hastaların %42,9'u (27 hasta) ise remisyona girdikten sonra nüks etmişti. Çalışmamızdaki hastaların %47,1'i (32 hasta) halen yaşıyorken, %52,9'u (36 hasta) hayatını kaybetmişti. Tanı anında hastaların %36'sının (26 hasta) metastatik hastalığı mevcuttu. Hastalarımızın %87,5'i (63 hasta) parotis malign neoplazmı, %8,3'ü (6 hasta) submandibuler bez malign neoplazmı, %2,8'i (2 hasta) minör tükütük bezi malign neoplazmı tanısı almışken, %1,4'ü (1 hasta) submental bez malign neoplazmı tanısı almıştı. Çalışmamızdaki hastalarda en sık görülen patolojik alt tip %25 ile (18 hasta) skuamöz hücreli karsinomdu. En sık saptanan ikinci alt tip ise %18,1 ile (13 hasta) mukoepidermoid karsinomdu. Çalışmamızdaki yer alan tanı anında metastaz saptanan hastaların %61,6'sında (24 hasta) lenf nodları metastazı görüldü. Kemik, karaciğer, akciğer, meme, skapula, sürrenal bez ve diğer lenf nodlarına metastaz ise daha nadir saptanmıştır. Çalışmamızdaki hastaların genel sağkalımı süresi (GSS) 101,33±15,71 (70,55-132,11 %95 HR) ay, hastalıksız sağkalım süresi (HSS) ise 81,0 ± 5,18 (70,84-91,16 %95 HR) ay olarak saptandı. Çalışmamızdaki hastaların tanı anında metastaz durumuna göre genel sağkalımlarına bakıldığında; metastazı olan hastaların genel sağkalımı 25,46± 8,18 ay iken metastazı olmayan hastaların 161,68±16,79 ay idi (p=0,001). Altmış beş yaş altındaki hastaların genel sağkalımı 133,00± 24,12 ay iken, altmış beş yaş ve üzeri hastaların genel sağkalımı 12,00±2,04 ay olarak saptanmıştır (p=0,001). Ek hastalığı olan hastaların genel sağkalımı 63,27± 8,26 ay iken, ek hastalığı olmayan hastaların genel sağkalımı 168,93±22,12 ay olarak saptanmıştır (p=0,010). Sigara içen hastaların genel sağkalımı 13,00± 35,57 ay iken, sigara içmeyen hastaların genel sağkalımı 103,00±31,60 ay olarak saptanmıştır (p=0,024). Çalışmamızda hastaların tutulan bölge sayısı ile genel sağkalım arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,001). Kemoterapi öyküsü ile genel sağkalım arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,001) fakat radyoterapi öyküsü ile genel sağkalım arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p=0,648). SCC; AKK, MEK, PAEK ve diğer alt tipler ile karşılaştırıldığında genel sağkalım olarak istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). Evre 1 ile 2 ve 3 arasında Evre 2 ile 3 ve 4 arasında genel sağkalım açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). HSS açısından; altmış beş yaş altında olan hastalar ile altmış beş yaş ve üzerindeki hastalarda, evre 4 hastalar evre 1 hastalar ile kıyaslandığında evre 1 hastalarda, tanı anında metastaz olan ve olmayan hastalarda ve kemoterapi alan, almayan hastalar kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Çalışmamızın sonuçlarına bakıldığında; sigara kullanımı ve sağkalım ilişkisini inceleyen ek çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu konuda yapılan çalışmaların kullanılan sigara miktarı, yaş, cinsiyet, patolojik alt tip vb. bileşenler eklenerek geliştirilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda SCC, tutulan bölge sayısı ve sağkalım ilişkisiyle ilintili olarak elde ettiğimiz verileri incelemek adına daha çok prospektif çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: tükürük bezi tümörleri; genel sağkalım süresi; hastalıksız sağkalım süresi; sküamöz hücreli karsinom; mukoepidermoid karsinom