Türev ürünlerin banka karlılığına etkisi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama

Bankalar, kamu çıkarlarını koruyarak karlı ve güvenilir şekilde hizmet sunan işletmelerdir. Temel işlevi topladığı mevduatı krediye dönüştürmek olan bankalar, finansal aracılık fonksiyonun dışında farklı piyasalarda da işlemler gerçekleştirerek fonlarını yönetmektedir. Bu anlamda vadeli piyasalar korunma, spekülasyon ve arbirtaj imkanları ile bankaların yoğun işlem yaptığı piyasalar olmuştur. Vadeli piyasalarda işlem gören enstrümanlar türev ürünler olarak adlandırılmakta olup en bilinenleri forward, future, opsiyon ve swaptır. Bankaların türev ürün kullanımı likidite düzeylerini, karlılıklarını ve borçlanma kapasitelerini artırırken, arbitraj avantajından yararlanarak kaynak maliyetlerini, düşürebilir, uluslararası finans piyasalarına girebilme imkanı sağlar. Türev ürünler bankalara ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren kurumlara karlılıklarını arttırarak mevcut risklerini yönetebilme imkanı yaratır, finansal sistemi esnekleştirir, küresel ekonomiye pozitif katkılar sağlar ve ekonomik büyüme hızını arttırır. Bu etkileri düşünüldüğünde bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisinin ampirik olarak var olup olmadığı araştırmanın problem cümlesini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, Türk bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisini test etmektir. 2008-2018 dönemi için panel veri regresyon analiz yönteminin uygulandığı çalışmada türev ürün kullanımı ile banka karlılığı arasında bir ilişki olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular literatürdeki Hundman (1998), Hentschel ve Smith Jr. (1997) çalışmaları ile uyumludur. Anahtar Kelimeler: Türev Ürünler, Banka Karlılığı, Türk Bankacılık Sektörü, Panel Veri Regresyon Analizi