Turizm sektörünün ve finansmanının analizi sağlık turizmi üzerine bir uygulama

Bu çalışmada, turizm sektörünün iktisadi ve finansal açıdan analizi yapılarak, en önemli alternatif turizm türü kabul edilen sağlık turizmi gelirlerini etkileyen faktörlerin uzun ve kısa dönemde etkileri incelenmiştir. Bu amaçla sağlık turizmi gelirlerini etkileyen yatırımlar, dolar kuru, sağlık harcamaları, sağlık turisti sayıları, kişi başına gelir gibi nicel faktörler üzerinden analiz yapılmıştır. Sağlık turizmi geçmişinin çok eskilere dayanmaması ve verilerin yıllık tutulması nedeniyle analize uygun olarak Engle-Granger ve Johansen testleri ve hata düzeltme modelleri alınmıştır. 1999-2019 yılları arasındaki yıllık veriler alınmış ve uzun dönem ilişkiler incelendikten sonra kısa dönem modeller oluşturulmuştur. Çalışmada, özellikle sağlık turizmi geliri üzerindeki yatırım ve harcama etkisi gözlemlenmeye çalışılmıştır. Yatırımların ve harcamaların sağlık turizmi üzerinde etkisi belirlendikten sonra, kamu ve özel kesim ayrımları yapılmış; özel yatırımların ve özel harcamaların sağlık turizmi geliri üzerinde daha etkili olduğu sonucu gözlenmiştir. Özel sağlık yatırımları hem kısa hem de uzun dönemde, sağlık turizmi gelirleri üzerinde olumlu etki yaratmaktadır. Sağlık harcamalarında da özel harcamaların sağlık turizmi geliri üzerinde olumlu etki yaratmaktadır. Sağlık turizmi geliri üzerinde özel kesim harcamalarının daha olumlu sonuçlar vermesi, tasarruf açığı olan ekonomide yatırımların özel kesim tarafından yapılmasının hem kısa hem de uzun vadede daha verimli olacağı sonucundan yola çıkarak; kamunun özel yatırımları teşvik edici rol üstlenmesini, sektörde bir rakip gibi hareket etmemesinin olumlu sonuçlar vereceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Turizm, Sağlık Turizmi, Engle Granger, Johansen, Eşbütünleşme Testi