Türk demokrasi tarihinde ilk cepheleşme hareketleri Güçbirliği-Vatan Cephesi

Demokrat Parti (DP), 1950 seçimleriyle Cumhuriyet Halk Partisi'ne (CHP) karşı halkın büyük desteğini alarak iktidara gelmiştir. Ancak zamanla enflasyon ve işsizlik gibi ekonomik sorunların ortaya çıkmasıyla halkın desteğini kaybetmeye başlamıştır. Özellikle basın, adalet ve üniversitelere yönelik izlediği baskıcı politikalar büyük tepki görmüştür. DP'nin baskıcı yönetimi muhalefeti birlikte hareket etmeye itmiş ve böylece Türk demokrasi tarihinde cepheleşmeye yol açan bir sürece girilmiştir. CHP, Hürriyet Partisi, Cumhuriyetçi Millet Partisi ve Türkiye Köylü Partisi gibi muhalif partiler Güçbirliği yapma yoluna gitmişlerdir. Muhalefet partilerinin izlediği Güçbirliği politikası zamanla halktan da destek bulmuş ve bu durum DP yöneticilerini endişelendirmiştir. İktidarın muhalefetin toplantı ve konuşma haklarını sınırlandırması ve siyasetin mecliste konuşulamaz duruma gelmesinin ardından muhalefet, siyaseti direk halka karşı yapma yoluna gitmiştir. Anadolu'nun çeşitli yörelerine Güçbirliği gezileri düzenlemişlerdir. Fakat Güçbirliği gezilerinde meydana gelen Uşak ve Çanakkale olayları başta olmak üzere birçok istenmeyen olayların yaşanması muhalefetin tepkisine neden olmuştur. DP izlediği sertlik politikasının etkisizliğini fark etmiş ve Güçbirliği hareketine karşılık, Başbakan Adnan Menderes'in girişimiyle Vatan Cephesi'ni kurmuştur. Böylece halkın desteğini yeniden kazanmaya çalışmıştır. Fakat uygulanan cepheci siyaset halkı iki kutba ayırmış ve ülkedeki gerilim artarak devam etmiştir. DP Güçbirliği gezileri sırasında yaşanan olumsuzlukların ve artan öğrenci olaylarının önüne geçememiştir. DP'nin iktidarını korumak ve muhalefetin de iktidar olmak için izlediği siyasette cepheleşme politikası, DP'nin sonunu getirmiştir. Ülke içerisinde oluşan kargaşa ortamının son bulması gerekçesiyle 27 Mayıs 1960'da askeri müdahale ile yönetime el koyulmuştur. Böylece Cumhuriyet döneminin ilk ihtilali gerçekleşerek, DP'nin 10 yıllık iktidarı sonlanmıştır. Bu tez çalışmasında, Türk demokrasi tarihinde Güçbirliği ve Vatan Cephesi şeklinde görülen ilk cepheci siyaset incelenmiştir. DP iktidarı döneminde halkın iki kutba ayrılmasıyla yaşanan olaylar ve cepheci siyasetin 1960 ihtilaline giden sürece etkileri üzerinde durulmuştur. ANAHTAR KELİMLER: Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, Güçbirliği, Vatan Cephesi, Cepheci Siyaset.