Türk edebiyatında Kırım ve Kırım Türkleri

Kırım, gerek tarihi gerek kültürel bağlamlarda önemli bir coğrafyadır. Türk tarihinde önemli bir yere sahip bu olan bu bölge, bütün dönemlerde stratejik önemini korumaktadır. Kırım'ın Türk dünyasında gelişen "medenî uyanış" hareketlerinin öncülüğünü üstlenmesi; Türklük şubeleri ile olan ilişkileri ve fikrî hayata olan katkıları önem arz etmektedir. Kırım Hanlığı devrinden itibaren; Kırım'ı ve Kırım Türklerinin tarihini etkileyen tüm siyasi ve sosyal olaylar, tüm toplumlarda olduğu gibi bu topraklarda yaşayan ve aynı milletten olan sanatçılarım da sanatının seyrini değiştirmiştir. Kırım'ın tarihi süreçleri göz önünde bulundurularak, Kırım Hanlığı ve Osmanlı İmparatorluğunun dönemlerinden başlamak üzere Kırım Türklerinin yaşamış olduğu göçler, sürgünler ve politik sorunlar öncelikli olarak konu edilmiştir. Kırım Türklerine karşı uygulanmış olan politikaların sebep ve sonuçlarını geniş kapsamlı bir şekilde değerlendirmek adına, Türkiye ve Kırım sahasında neşredilmiş olan eserler bir arada değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk safhasında öncelikli olarak, "Kırım ve Kırım Türklerinin Tarihine Genel Bir Bakış" bölümüne yer verilmiştir. Roman, öykü ve şiirlerin ana izleğini oluşturan kavramların daha iyi bir şekilde anlaşılması için geniş bir tarihsel perspektife yer verilmiştir. Gerek Emel Kırım Vakfı arşivinde yer alan bibliyografya gerek Kırım hakkında hazırlanmış olan sınırlı akademik kaynaklardan faydalanılmıştır. Tez çalışmamız Giriş ve dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde akademik bir çalışmanın gerekleri olan çalışmanın amacı ve yöntemi belirlenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde; "Kırım ve Kırım Türklerinin Tarihine Genel Bir Bakış" vurgulanmıştır. Bu bölümde 1441 Kırım Hanlığı, Kırım ve Osmanlı İmparatorluğu ile olan ilişkiler, Rus Çarlığı ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde Kırım'ın durumu yansıtılmıştır. İkinci bölümde; tez çalışmasında "Kırım ve Kırım Türklerinin Tarihini Edebiyatın Penceresinden Okumak" bölümüne yer verilmiş; roman ve hikâyelerin muhtevaları değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde; ilk bölümde muhtevası verilmiş olan roman ve hikâyeler, siyasal ve sosyal bağlamlarda incelenmiştir. Dördüncü bölüm; Kırım ve Kırım Türkleri hakkında Türkiye'de ve Türkiye dışında neşredilmiş olan olan şiirlerin tahlili gerçekleştirilmiştir. Sonuç kısmında ise tezde elde edilmiş olan bulguların değerlendirilmesi, Kırım ve Kırım Türklerinin tarihî süreç içerisindeki genel durumları ve bunun edebî eserlere hangi ölçütlerle yansıtıldığı ifade edilmiştir.