Türk geleneksel konut mimarisindeki morfolojik değişimin sentaktik irdelenmesi: Elazığ ve Hüseynik Köyiçi bölgesi

Toplumun sosyo kültürel yapısını en çok yansıtan fiziki çevrenin büyük bir bölümünü oluşturan konut yapıları temelde barınma ihtiyacını karşılayan bir mekansallık durumu olarak ele alınsa da, kent dokusunda bütüncül bir ifade ve kentlinin yaşamında fiziksel ve sosyal boyutlar olarak karşımıza çıkar. Bu yaklaşım ile beraber belirli bir bölgedeki aynı kültürde yerleşim gösteren bir topluluğun konut yapısının da benzer, hatta aynı özellikler taşıması da olağan hale gelmektedir. Jeopolitik konumundan dolayı Anadolu'da birçok uygarlığın yaşadığı dönemden bugüne kadar geçen süreç içerisinde geleneksel konutlar da kendine yer edinmiştir. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan Anadolu'nun farklı bölgelerindeki kentler geleneksel Türk konut mimarisinin örneklerini barındıran dokulardır. Çalışma alanı olarak belirlenen Elazığ kenti tarihimizi anlamamız açısından belge niteliğinde olan ve geleneksel dokusunu geçmişten bugüne koruyarak süregelmiş bir yerdir. Çalışmada geleneksel mimari eserleriyle zengin kültür mirası olan Elazığ kent merkezi ve Elazığ Hüseynik Köyiçi bölgelerini kitlelere tanıtmak, belirlenen bölgeler özelinde ülkemizin yaşadığı döneme ait sosyo-kültürel ortamı, mimarisi, morfolojisi gibi birçok konuda malumat barındıran geleneksel konutların mekan ve anlam ilişkilerini değerlendirmek ve morfolojik değişimlerini sentaktik olarak analiz etmek amaçlanmaktadır. Mekan sentaksı yöntemi, farklı bölgelerin, kentlerin, bina ölçeğindeki tasarım alternatiflerinin etkilerini araştırmak ve bunların sosyal yapı ile olan etkileşimlerini ve bununla birlikte anlamsal boyut ilişkilerini incelemek için kullanılan bir tekniktir. Bu doğrultuda Elazığ ili ve Hüseynik Köyiçi bölgelerinde yaşam süren toplumların hayatlarının konut ve mekan konfigürasyonları üzerindeki etkileri bir mekan okuma yöntemi olarak sentaktik analiz aracılığı ile somut veriler olarak elde edilmiştir. Elde edilen verilere göre, iki alandaki yaşam biçimi ve sosyal durumun mekan kurgusuna olan etkileri açıkça görülmektedir. Sonuç olarak iki ayrı bölgedeki konutlar üzerinden morfolojik incelemeler yapılarak, mekansal değerlendirmelerin geçmişin ve günümüzün analizi temelinde geleceğe taşınmasının önemli bir aşama olduğu tespit edilmiştir. Geleneksel konutların tekrar işlevlendirilirken doğru koruma stratejilerinin belirlenmesine yardımcı olarak bir temel oluşturması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Konut, Elazığ, Elazığ Hüseynik Köyiçi Bölgesi, Mekan Sentaksı