Türk – İslam camilerinin biyoharmoloji bilimi ışığında incelenmesi: İstanbul Tarihi Yarımada örneklemi

Bu çalışmada İstanbul Tarihi Yarımada'da Klasik Dönem ve Geç dönemde inşaa edilen Türk-İslam camilerinin, Biyoharmolojik Uygunluk Değerlendirmesi (BUD) yapılarak, sertifikalandırma sınıflarının belirlenmesi ve günümüz koşullarında mevcut eksikliklerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca incelenen Türk-İslam tarihi yapılarının eski ihtişamlı durumlarına kavuşturulabilmesi için yetersizlikler dikkate alınarak bazı çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışma, inceleme kapsamındaki camilerin mühendislik ve mimari özelliklerini kapsamaktadır. Örneklem kapsamına alınan camilerin, klasik dönem ve sonrasında ibadete açılmış olmaları (Ayasofya Camii, Süleymaniye Camii, Sultanahmet Camii, Pertevniyal Valide Sultan Camii) ve inşa edildiği dönemindeki yapısal özelliklere sahip olmaları esas alınmıştır. Ayrıca, incelenen camilerin Cumhuriyet dönemi sonrası hizmete alınan kontrol gurubu camileri ile (Şişli Cami, Maltepe Cumhuriyet Camii, Ataşehir Mimar Sinan Camii) BUD sertifika sınıfları kullanılarak karşılaştırması yapılmıştır. Günümüz tasarım ve inşaat şartlarında bir inanç yapısında olması gereken mühendislik ve mimari özelliklerini kapsayan 529 inceleme hususu belirlenmiştir. Örneklem ve kontrol gurubundaki camilerin bu hususlardaki olumlu-olumsuz ve yeterlilik-yetersizlik yönlerine göre BUD tekniği kullanılarak sonuçları ortaya konulmuş, BUD sertifika sınıfları belirlenmiştir. Sonuç olarak; mühendislik özellikler bakımından Ayasofya, Süleymaniye, Sultahmet Camii'lerinin "Bronz Sertifikalı" ve Pertevniyal Valide Sultan Camii'nin ise "İyileştirilmeli"dir. Mimari özellikler bakımından Ayasofya, Süleymaniye, Sultahmet Camii ve Pertevniyal Valide Sultan Camii'leri "Bronz Sertifikalı"dır. Cumhuriyet döneminde yapılan camilerin ise mühendislik özellikler bakımından Şişli Camii'nin "İyileştirilmeli" ve Maltepe Cumhuriyet Camii'nin "Bronz Sertifikalı", Ataşehir Mimar Sinan Camii ise "Gümüş Sertifikalı"dır. Mimari özellikler bakımından Şişli Camii "Bronz Sertifikalı", Maltepe Cumhuriyet Camii "Gümüş Sertifikalı", Ataşehir Mimar Sinan Camii ise "Altın Sertifikalı" olduğu anlaşılmıştır.