Türk sinemasında futbol ve kitle kültürü

"Türk Sinemasında Futbol ve Kitle Kültürü" başlıklı bu tezde öncelikle futbol kavramı tanımlanmıştır. Bir spor olarak futbolun zaman içerisinde geçirdiği değişim ve gelişim süreci anlatılmıştır. Çalışmanın devamında Türkiye'de futbolun doğuşu ve gelişimi tarihsel süreç içerisinde anlatılmış daha sonra kitle kültürü kuramı tanımlanmıştır. Türk Sinemasında başlangıcı 1948 yılındaki Damga filmi kabul edilecek biçimde esas alınarak 1985 yılına kadar olan dönemde çevrilen futbol temalı filmler konuları, oyuncuları ve yönetmenleriyle kronolojik olarak sıralanmıştır. Çalışmada Türk Sinemasının en çok film üretilen dönemiyle paralel biçimde futbol filmlerinin en çok üretildiği 1965-1985 tarihleri arası araştırma evreni olarak seçilmiştir. Çalışmanın devamında kitle kültürü kuramı üzerinden Türk Sinemasında futbol temsilinin sunumu, oluşturulan futbolculuk algısı incelenmiş ve çeşitli filmler üzerinden örnekler verilerek futbol filmlerinin Türkiye'deki durumu açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde içerik analizi yöntemi kullanılarak farklı temsil güçlerine sahip dört Türk filmi Taçsız Kral (1965), İnek Şaban (1978), Gol Kralı (1980), Ya Ya Ya Şa Şa Şa (1985) kitle kültürü ve belirlenen kriter seti üzerinden çözümlenmiştir. Filmleri daha detaylı çözümlemek için kriter seti olarak reklam ve endüstriyel futbol, kadın ve toplumsal cinsiyet temaları seçilmiş ve bu kriterler üzerinden gidilmiştir. Taçsız Kral Türk Sinemasındaki ilk ve çalışmanın yapıldığı tarih itibariyle tek biyografi türündeki futbol filmi olması, İnek Şaban mafya-futbol ilişkisinin yarattığı yozlaşmayı ve eril çatışmanın futbola taşındığını anlatması, Gol Kralı Türk Sinemasının alışageldik eril kimliğine anti-tez üretmesi ve futbolda ikincil konuma gelmeyen kadın temsilinin bulunması, Ya Ya Ya Şa Şa Şa benzerlerinden farklı olarak futbolcuyu komedi unsuru içerisinde değil dram kalıpları içerisinde ele alması ve futbolcuyu bir anti-kahraman olarak inşa etmesi sebebiyle çözümlenmiştir.