Türk vergi sisteminde dolaylı ve dolaysız vergilerin adalet bağlamında incelenmesi

Tarihsel süreç içerisinde adalet kavramı farklı görüş ve yaklaşımlarla açıklanmaya çalışılmıştır. Düşünürlerce, pek çok adalet tanımı ve anlayışı ortaya konulmuştur. Ancak kesin ve mutlak anlamda adaletin tek bir tanımı yapılamamıştır. Toplumun genelinde, hukuk ve siyaset felsefesinde, kültürel sistemlerde ve daha birçok alanda var olan adaleti sağlama düşüncesi vergi sisteminde de gereklilik arz etmiştir. Buradan hareketle vergide adaletin sağlanması adil bir vergi sisteminin başlıca amaçları arasında yer almıştır. Vergide adalet, vergi ödemekle yükümlü kişilerin ödeme güçlerine göre vergilendirilmesi anlamında kullanılmaktadır. Adil bir vergi sisteminin kurulması aşamasında vergide adalet ilkelerine ve vergi adaletini etkileyen unsurlara genişçe yer verilmesi gerekmiştir. Bu çerçevede dolaylı ve dolaysız vergilerde ele alınmıştır. Çalışmamızda; gelir, servet ve harcama vergileri, dolaylı ve dolaysız vergiler sınıflandırılmasına göre incelenmiş olup 2006-2020 yılları toplam vergi gelirleri içerisindeki oranlarına yer verilerek vergilemede adaletin ne ölçüde gerçekleştiği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca araştırmamızın asıl amacını, vergi adaletinin sağlanmasında dolaylı ve dolaysız vergi türlerinin avantajlı ve dezavantajlı yönleri ortaya konularak muhtemel dezavantajlı yanlarının ortadan kaldırılması suretiyle vergi adaletine olumlu katkı sağlama adına yapılan düzenlemeler oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Adalet, Vergi Adaleti, Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergiler