Türk vergi sisteminde yer alan tarifelerin mükellefler açısından değerlendirilmesi

Vergi, devletin en önemli gelir kaynağıdır. Vergilerin, bir ülke için ekonomik, sosyal, iktisadi olmak üzere çeşitli görevleri bulunmaktadır. Bununla birlikte vergilerin, kamu harcamalarının finansmanının sağlanmasının yanında elde edilen kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak, ekonomik büyüme, ülkede oluşan bölgesel dengesizliklerin oluşumunu engelleme gibi görevleri de bulunmaktadır. Mükellefin ödemekle yükümlü olduğu verginin hesaplanabilmesi için matrahın tespit edilmiş olması gerekmektedir. Matrah ve vergi tarifesi iç içe kavramlardır. Vergi tarifesinin uygulanabilmesi için öncelikle her verginin bir matrahı olması zorunludur. Vergi tarifelerinden yararlanılarak vergilemede adalet, etkinlik sağlanması ve iyi bir vergi politikası oluşturmak hedeflenmektedir. Vergi politikası oluşturulurken, vergi sisteminde uygulanacak düz oranlı tarife, artan oranlı tarife veya azalan oranlı tarifenin hangisinin, hangilerinin uygulanmasının gerektiğini çözümlemek gerekmektedir. Tarifenin uygunluğuna karar verilirken, vergi sistemi içerisinde basit olması, eşit olması ve etkin uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmada, vergi tarifeleri teorik olarak incelenmiş, tarife yapıları, uygulanma şekilleri, vergileme ilkeleri ve oluşturmuş olduğu ekonomik etkiler, olumlu ve olumsuz yönleri ile ele alınmıştır. Vergi tarifesi ve matrah gelir üzerinden alınan vergiler, harcamalar üzerinden alınan vergiler, servet üzerinden alınan vergiler detaylı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında, vergi mükellefi olan esnaf ve sanatkârlar anket yöntemiyle çalışmaya dahil edilmiş, verginin mükellefler üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmeye çalışılmıştır. Vergi mükelleflerine ulaşmada yüz yüze anket yöntemi kullanılarak en uygun vergi tarifesinin ne olduğu sorusu mükelleflere sorulmuştur. Mükelleflerin tercihlerini etkileyen faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu faktörler demografik, ekonomik, teknik-idari faktör, sosyal ve kültürel olmuştur. Mükelleflerin vergi tarifesi tercihleri, bu tercihlerini etkileyen faktörler arasında anlamlı farklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Matrah, Vergi, Vergi Tarifeleri, Vergi Mükellefi