Kruşçev Dönemi Türkiye-Sovyetler Birliği ilişkileri: Çatışmamı işbirliğimi?

Geçtiğimiz yüzyılın başı, yüzyıllardır komşu olan iki devletin de tarihlerinde yeni başlangıçlara sahne olmuştur. Sovyetler birliği 1917, Türkiye Cumhuriyeti ise 1923 yıllarında kurulmuştur. Birbirine destek olarak başlayan iki ülke ilişkileri tarihi, Stalin'in Sovyetler birliğinin başına geçmesi ve Doğu Anadolu'dan toprak ve Boğazlar' dan üs isteklerinde bulunması ile bozulmuştur. Bu dönemde dünya SSCB ve ABD'nin liderliğini yaptığı Doğu-Batı olarak iki kutba ayrılmıştı. İkinci Dünya Savaşının ardından Sovyet istekleri ile tek başına baş edemeyeceğini düşünen Türkiye ise ABD'nin yanında Batı bloğunda yerini almıştı. Stalin'in ölmesi ile Sovyetler Birliği'nin başına geçen Khrushchev, göreve gelmesinin ardından Stalin dönemi politikalarını eleştirmeye başlamış ve bu çerçevede, 30 Mayıs 1953'te Türkiye'den isteklerini geri çektiğini açıklamıştır. Ancak, ilişkileri iyileştirme çabaları dönem içerisinde blok politikası izleyen Türkiye'nin Sovyetler Birliğine karşı tutumunu kısa zaman içinde değiştirememiştir. Sovyetler Birliği-Türkiye ilişkileri , blok politikası ve doğrudan diplomatik ilişkilerin kesilmiş olması sebebiyle de SSCB-ABD ilişkileri üzerinden de değerlendirilmiştir. Türkiye bu dönemde ABD'nin çevreleme politikasına dahil olmuş, Balkan ve Bağdat Paktlarının kuruluşunda yer almıştır. Türkiye'deki askeri üsler, Jüpiter füzelerinin bu üslere yerleştirilmesi, Türkiye'den havalanan U2 casus uçağının Sovyet sınırları içinde düşürülmesi ve bunlara misilleme niteliğindeki Küba Krizi ilişkileri olumsuz yönde etkileyen unsurlar olmuştur. Khrushchev'in liderliği sürecinde Sovyet dış politikasının belirleyici özelliği olan 'Barış içinde bir arada yaşama' ilkesi Türkiye olan ilişkilere de yansımış, ilişkileri normalleşme seyrine doğru götürmüştür