Remembering the social movements of the 1968 Era in Turkey

Bu tez Türkiye'de 1968 dönemi sosyal hareketlerinin hatırlanmasındaki söylem değişimlerini sırasıyla 1978, 1988, 1998 ve 2008 yıllarından seçili çalışmalar üzerine yoğunlaşarak incelemektedir. 1978 yılında, 1968 yıllarının mücadelesi mutlak bir biçimde ikiye ayrılmış namuslu ve namussuzlar arasında tanımlanıyor ve böylece toplumsal iç çatışma yıllarının etkisi altında bir söylem pratiği vücuda gelmiş oluyor. 1988 yılında ortaya çıkan yeni söyleme göre, 1968 yılları aktivistleri darbe sonrası Neoliberalizm döneminin genç girişimcileri ile toplumsal değişim istekleri ve statüko karşıtlıkları üzerinden benzeştiriliyor. 1998 yılına geldiğimizde, egemen söylemin 1968 yıllarını Kemalist gençliğin mücadelesi olarak tanımladığını görüyoruz. Böylece 1990'lı yıllardaki Kemalist modernleşme projesinin özellikle İslami toplumsal hareketler tarafından tehdit altında olduğu algısı 1968 döneminin hatırlanmasında köklü bir değişikliğe neden oluyor. 2008 yılında Hatırla Sevgili televizyon dizisinde ise 1968 yıllarında vuku bulan çatışmalar, daha genelde Türkiye tarihindeki belli başlı tüm şiddet olayları derin devlet planlaması olarak betimleniyor. Dizideki derin devlet teması tüm şiddet olaylarını gizli bir örgütün eseri olarak göstererek, toplumsal yapının kendisini büyük ölçüde şiddet sarmalının ve şiddet üreten mekanizmaların dışında tanımlıyor. Bu anlatının etnik, dinsel ve sınıfsal farklılıkları içinde barındıran çok kültürlü bir barış ve refah toplumu portresi çizdiğini gözlemleyebiliyoruz. Dizideki egemen söylemin toplumsal yapıda hüküm süren eşitsizliklerin, adaletsizliklerin ve şiddetin üstünü örten bir ideolojik fantezi olduğunu iddia ediyorum. Böylece, bu tezde incelediğim eserler kendi ortaya çıktıkları dönemin politik olaylarının etkisinde ve aynı zamanda bu olayları etkilemeye yönelik olarak Türkiye'de toplum inşası açısından farklı bir baskın söylemin ortaya çıkışını belgeliyorlar.Anahtar Sözcükler: Söylem analizi, sosyal hareketler, Türkiye, Neoliberalizm, Kemalizm, Çokkültürlülük, ideolojik fantezi, sınıf, derin devlet, toplum, çatışma.