Explaining party change in Turkey: The case of AKP

Her ne kadar etki ve önemlerinin azaldığına dair bulgular ve argümanların sayısı artsa da, günümüzde siyasi partiler temsili demokrasilerin işleyişi açısından yaşamsal önemlerini korumaktadırlar. Temsili demokrasilerdeki fonksiyonlarının yanında, siyasi partiler, çevrelerindeki siyasi ve sosyo-ekonomik gelişmelere sürekli uyum sağlama ihtiyacı içerisinde olan organizasyonlardır. Aynı zamanda, siyasi partiler gerek ideolojik olarak gerekse organizasyonel olarak belli bir derece süreklilik göstermek durmundadırlar. Kaçınılmaz olan değişim gerekliliği ve devamlılık arasındaki bu gerilim literatürde siyasi partilerin değişimlerini inceleyen çalışmaların sayısında gözle görülür bir artışa yol açmıştır. Liderlik değişimi, hizipsel çatışmalar/değişimler ve 'çevresel şok' gibi siyasi partilerin değişimini inceleyen literatürde sunulan açıklayıcı faktörler, siyasi partilerin yaşadığı keskin dönüşümleri açıklama konusunda değerli katkılar sunsa da, siyasi partilerin süreç içerisindeki yavaş dönüşümlerini açıklamada yetersiz kalmaktadırlar. Adalet ve Kalkınma Partisi demokratik pekişme süreci içerisindeki siyasi partilerin değişimini incelemek açısından ilginç bir örnek oluşturmaktadır. AKP'nin geçridiği dönüşüm geniş bir literatürün konusu olsa da, yukarda belirtilen ve siyasi partilerin değişimini inceleyen literatürde öne sürülen açıklayıcı faktörler bu siyasi partinin geçirdiği değişimleri açıklamada yetersiz kalmaktadırlar. Bu çalışamanın amacı AKP örneği üzerinden bu teorik sorunsalı incelemektir. Çalışmanın temel argümanı ve bulgusu partinin iktidardaki üç dönem boyunca geçirmiş olduğu ideolojik değişim ve dönüşümün, partinin kurumsallaşma seviyesindeki değişimlerin sonucu ortaya çıkmış olduğudur. Bu çerçevede çalışma aynı zamanda literatürdeki hakim görüş olan kurumsallaşma seviyesi ve değişim olasılığı arasındaki negatif ilişkiyi de sorgulamaktadır ve partinin oluşum aşaması ve bu sürecin gerçekleştiği iç ve dış siyasi bağlamın siyasi partilerin ideolojik yapılanmasını ve amaçsal önceliklerini etkileyerek kurumsallaşma süreçleri içerisinde değişimlerine neden olduğunu göstermektir. İkinci olarak çalışma, AKP örneği üzerinden siyasi partilerin AB üyelik sürecinde AB'ne yönelik davranışsal tepkilerini ve AB'nin partiler üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.