Analyzing behavioral biases in ship investments in Turkey from the perspectives of stakeholders

Yatırımlar işletmelerin geleceği için oldukça önemlidir. Özellikle sabit sermaye yatırımlarının geri döndürülemezlik özelliği dikkate alındığında, yatırım kararlarının rasyonel kalıpların gerektirdiği şekilde verilmesi gerekmektedir. Doğru zamanda verilmiş bir yatırım kararı, bir işletmeyi çok yüksek karlılıklara ulaştırabilirken, yanlış yatırım kararları işletmeleri iflasa dahi sürükleyebilmektedir. Dolayısıyla, sermaye yoğun yapısı dikkate alındığında, denizcilik işletmeleri için gemi yatırımları stratejik bir karardır. Yükselen filo yaşı, yaşlı gemilerin yüksek sigorta ve bakım tutum maliyetleri, teknolojik gelişmeler, kalite standartları, artan rekabet, denizyolu taşımacılığı talebinin yükseleceğine dair beklentiler, gemi yatırımlarının sürekli yapılmasını gerektirmektedir. Yüksek sermaye gereksinimi nedeniyle gemi yatırımlarının rasyonel temellere dayanması gerekmektedir. Denizcilik işletmeleri için gemi yatırımının ve Türkiye için denizcilik sektörünün önemi dikkate alındığında, gemi yatırımlarını yönlendiren faktörlerin neler olduğu ve gemi yatırımlarında ağırlıklı olarak ortaya çıkan davranışsal önyargıların neler olduğu sorularına bu tez kapsamında cevap aranmıştır. Araştırmada kalitatif araştırma stratejisi benimsenmiştir. Araştırmanın anakütlesini, Türk kontrollü deniz ticareti filosu oluşturmaktadır. Gemi adedi bakımından söz konusu filo, ağırlıklı olarak koster tipi gemilerden oluştuğu için bu tez çalışmasının örneklemini kosterler oluşturmaktadır. Ayrıca, gemi yatırımcılarına birçok konuda çeşitli hizmetler veren danışmanlar, gemi alım satım işlemlerine aracılık hizmeti veren gemi alım satım brokerleri, Türkiye'deki denizcilik sektöründe yer alan paydaşların bir araya gelerek kurdukları birlik ve derneklerin üst düzey temsilcileri de araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler, Kvale (1996) tarafından ifade edilen "madenci" rolüne uygun olarak toplanmış, toplanan veriler de Wolcott (1994) tarafından ileri sürülen sistematik yaklaşım dikkate alınarak analiz edilmiştir. Söz konusu sistematik yaklaşımın uygulanabilmesi için de Miles and Huberman (1994) tarafından ileri sürülen aksiyon akışı dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'deki gemi yatırımlarını etkileyen faktörler; piyasa zamanlaması, gemi yatırımcılarının profili ve iş modelleri, geminin teknik özellikleri, gemi finansmanı ve dış çevre başlıkları altında gruplandırılmıştır. Ayrıca, Türkiye'deki gemi yatırımlarında ağırlıklı olarak cazibe yanlılığı, sahiplik etkisi, çıpalama önyargısı, sürü psikolojisi, aşırı güven, statüko yanlılığı ve yerel yatırım yanlılığı davranışsal önyargıları tespit edilmiştir.