Türkiye'deki teknopark binalarının kullanım sonrası değerlendirmesi: Kullanıcı odaklı bir yaklaşımla bina performans analizleri

Türkiye'nin Silikon Vadileri ya da Teknoloji Geliştirme Bölgeleri olan Teknopark Alanları, ülkemizin kalkınmasında önemli roller üstlenmektedir. Ofis binalarının günümüzdeki yeni örnekleri olan teknopark binalarının sayıları ise bu alanlar içinde hızla artmaktadır. Bu çalışmada temel amaç, Türkiye'deki Teknopark alanlarındaki yapılı çevreler hakkındaki kullanıcı memnuniyet seviyelerini belirlemek ve gelecekte üretilecek bu çevrelerin tasarımları için rehber niteliğinde kullanılabilecek ölçütler dizisi oluşturmaktır. Ofis mimarisi tarihsel gelişimi, mekânsal organizasyonu ve özellikleri bakımından detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Teknoloji geliştirme bölgelerinin (Teknoparklar) dünyadaki ve kısmen Türkiye'deki örnekleri tarihçeleri, organizasyon yapıları, planlama ve mekânsal özellikleri bakımından açıklanmıştır. Bu çalışma kapsamında bina performans değerlendirme modellerinden biri olan kullanım sonrası değerlendirme süreci kavramsal olarak açıklanmıştır. Türkiye'deki Teknopark Alanları; çevresel, tasarımsal, konfor koşulları, mimari yüzeyler, hizmetler, teknik altyapı, olanaklar ve sosyal donatılar gibi çeşitli özellikleri bakımından incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında ülkemizdeki 21 ilde bulunan 23 Teknopark alanındaki (Teknoloji Geliştirme Bölgesi) 40 bina ve çevresi seçilmiştir. Kullanıcı memnuniyet seviyelerine ilişkin veriler, 1639 katılımcıya uygulanan anket tekniği ile elde edilmiş ve SPSS İstatistik Veri Analiz Programı ile çözümlenmiş ve özel bir matematiksel hesap ile değerlendirilmiştir. Çevresel özellikler bakımından üniversite yerleşmeleri içinde bulunan, gelişmeye uygun büyüklükte ve aktif ulaşım ağı üzerinde olan teknopark alanlarının kullanıcıları tarafından daha çok beğenildiği bulunmuştur. Kütle oranları ve güneşe göre konumları yüksek düzeyde beğenilen teknopark binalarının 2/5'inin estetik özellikleri bakımından beğenilmediği bulunmuştur. Özellikle yeşil alan düzenlemelerinin bulunduğu açık alanlara, açık avlu ya da açık teraslara yönlendirilen çalışma alanların kullanıcısı tarafından daha çok beğenildiği keşfedilmiştir. Tasarımsal özellikleri bakımından bu binaların birçoğu esnek ya da değiştirilebilir özelliklere sahip değildir. Bu binaların ortak iç mekânları ve ofislerinin çalışma verimini arttıran nitelikleri bakımından tasarımsal özelliklerinin yüksek düzeyde beğeni aldığı belirlenmiştir. Ancak iç mekân görüntüsü bakımından incelenen ofislerin yarısının, kullanıcısı tarafından beğenilmediği de saptanmıştır. Bu binalardaki iç mekânlar, konfor bakımından kullanıcısı tarafından beğenilmektedir. Sadece yapay havalandırmanın hiç bulunmadığı binalarda memnuniyet seviyesi düşmektedir. Mimari yüzeyleri bakımından çalışanlar binalarında kullanılan malzemeden genel olarak memnundur. Seçilen malzemenin niteliğinden çok, işçilik kalitesine yönelik düşük memnuniyet düzeyi dikkat çekmektedir. Verilen hizmetler bakımından kullanıcı memnuniyet düzeyleri orta seviyede olmasına karşın, teknik özellikler, olanaklar ve sosyal donatılar bakımından bu düzeyin oldukça düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'deki teknopark alanlarının olumlu ve olumsuz yönlerinin belirlenmesine katkıda bulunan bu çalışma, gelecekte üretilecek bu tür alanların tasarımlarında dikkat edilmesi gereken noktaları vurgulamakta ve önerilerde bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Teknoparklar, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Ofis Binaları, Kullanıcı Memnuniyeti