Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi Gaziler 1 nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 19 yaş ve üzeri kişilerde obezite sıklığı, risk faktörleri ve obezite eğitimi sonrası yaşam tarzı değişikliklerinin incelenmesi

Obezite günümüzde bir halk sağlığı sorunu haline gelmiş olup, ciddi sosyal ve psikolojik boyutlara sahip, neredeyse tüm yaş ve sosyo-ekonomik grupları etkileyen, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeleri tehtid eden karmaşık bir hastalıktır. Kesitsel ve müdahale tipinde olan bu araştırmamız Diyarbakır ilinin Kayapınar ilçesi Gaziler semti 1 nolu Aile Sağlığı Mekezi' ne (ASM) bağlı 19 yaş ve üzeri yetişkinlerde yapılmıştır. Çalışmaya 350 kişi katılmış olup katılanlarda obezite sıklığı, obeziteyi artıran faktörler ve verilen eğitim sonrası beslenme ve yaşam tarzlarında değişim olup olmadığını saptamak amaçlanmıştır. Katılımcılara yüz yüze görüşme tekniği ile 45 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Katılımcıların boy, kilo, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümü de yapılmıştır. Katılımcılarımızla yüz yüze ve birebir görüşülerek obezitenin zararları, yol açtığı sağlık komplikasyonları ve obeziteye yol açan sebepler konusunda bilgilendirme yapıldı. Kişiye anlatılan önerileri içeren yazılı bir broşür verilip, bir ay sonra beslenme ve yaşam tarzı değişikliği olup olmadığını saptamak için telefonla görüşülerek sorular soruldu. Araştırmaya katılan kişilerden erkekler % 47.4 idi. Yaş ortalaması 39.9 ± 15.5 idi. Erkeklerin % 34,3' ü , kadınların % 16,3' ü düzenli yürüyüş ve egzersiz yapıyordu. Katılımcıların % 42,6' sı şimdiye kadar herhangi bir yerden obezite ile ilgili bilgi almıştır. Katılımcılarımızın % 74' ü şişmanlığı hastalık olarak görmektedir. Katılımcılarımızdan % 13,2' si hipertansiyon, % 6,4' ü diyabet, % 4,4' ü iskemik kalp hastalığı olduğunu beyan etmiştir. Katılımcılarımızın bel çevresi değeri erkeklerde 94 altı olanlar % 44,6, kadınlarda bel çevresi 80 altı olanlar % 19,6 idi. Beden kitle indeksi (BKİ) ortalaması erkeklerde 26,1 ± 4,6, kadınlarda 28,6 ± 6,4 idi. Katılımcılarımızın % 4,3' ü zayıf, % 31,4'ü normal, %34,6' sı fazla kilolu, %20,3' ü obez, %9,4' ü morbid obez sınıfında idi. Obezite sıklığı cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu, iş durumu, günlük aktivite durumu, akrabalarında obezite varlığı, yemeklerde kullanılan yağ çeşidi, televizyon izleme sıklığı, hipertansiyon, diyabet ve iskemik kalp hastalığı varlığı ile istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0,05). Günlük hayatta ulaşımı sağlama şekli, yemek yeme hızı, yemeklerde tercih edilen tuz seviyesi, zayıflama yöntemi kullanma durumu davranışlarında eğitimden sonra değişiklik saptanmış olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır. ( P ≤ 0,05) Araştırma bölgemizde obezite' nin önemli bir halk sağlığı problemi olduğu, katılımcılarımızın obezitenin yol açtığı sağlık komplikasyonları ve değiştirilmesi gereken beslenme ve yaşam tarzına sahip olduğu saptanmıştır. Obezit ile mücadelede koruyucu politikalara ağırlık verilmeli ve kadınlara pozitif ayrımcılık tanınmalıdır. Ayrıca sağlık eğitimlerine yoğunlaşılmalı, toplumun birçok kesimine yönelik uzun süreli etkin sağlık eğitimleri peryodik olarak verilmelidir. Anahtar sözcükler: Obezite, Eğitim, Beslenme