Türkiye'de dini bilginin üretimi: Medrese ve ilahiyatlar

İki farklı kontekste sahip kurumlar olarak medrese ve ilahiyatlar, modern ve gelenekselcilik, çağdaş veya klasik perspektif bağlamında zaman zaman tartışmalara konu olabilmektedir. Söz konusu tartışmalara katkı sunmak ve medreselerle ilahiyatlar arasındaki farkı sistematik bir şekilde ortaya koymak bu çalışmanın çıkış noktalarından birisidir. Bu bağlamda söz konusu iki kurumun sağlıklı bir şekilde karşılaştırılması, bilgi sosyolojisinin bilgiye ilişkin projeksiyonlarının da kullanılmasını gerektirmektedir. Nihayetinde bilgi sosyolojisi, bilginin hem zamansal hem de mekânsal olduğuna yönelik temel bir argümanla hareket etmektedir. Bu çerçevede medrese ve ilahiyatların karşılaştırılması kaçınılmaz olarak mekâna ve zamana işaret etmektedir. Mekâna işaret etmektedir; çünkü ikisi de farklı kontekstlere sahip kurumlar olarak bilginin farklı bir pencereden yapılandırıldığı sınırlara sahiptir. Zamana işaret etmektedir; çünkü medreseler günümüz Türkiye'sinde aktif olarak varlıklarını sürdürseler de kökleri yaklaşık 14 asırlık geçmişe dayanmaktadır. Oysa zamansal olarak ilahiyatlar yaklaşık altmış yıllık bir geçmişe dayanır ve güncel olarak modern eğitim paradigmasını yansıtır. Bu açıdan günümüz Türkiye'sindeki medreselerle ilahiyatları bilgi sosyolojisinin perspektifi ışığında, seçilen konular bağlamında karşılaştırmak, günümüz Türkiye'sinde dinsel bilgi üreten kurumlarla ilgili tartışmalara katkı sunacaktır.