Türkiye dış ticaretinin uzun dönemli gelir ve fiyat esnekliğine mal grupları bazlı yaklaşım

Bir ülkenin makroekonomik performansının belirleyici göstergelerinden biri olan cari işlemler dengesi, söz konusu ülkenin uluslararası prestiji bakımından da büyük öneme sahiptir. Ülke ekonomisinde belirsizliğe yol açan bu oranın dikkate alınması, ekonomi yönetimlerinin başarılı olmasının da ön koşulu haline gelmektedir. Dolayısıyla ekonomi yönetimlerinin öncelikli amacı, bu dengeyi gerçekleştirmeye dönük politikalar ile belirsizliği ortadan kaldırmak ve ülkeyi yabancı sermaye bakımından cazibe merkezi haline getirmektir. Kronik cari açığın söz konusu olduğu ülkelerden birisi olan Türkiye'de ise cari işlemler açığının en önemli nedeni dış ticaret açığıdır. Bu bağlamda çalışmamızın amacı; Türkiye dış ticaretini sektörel ve ülke bazında, gelir ve fiyat göstergeleri çerçevesinde inceleyerek, dış ticaret açıklarına yönelik politika uygulamalarına ışık tutmaktır. Türkiye ile en fazla ticaret hacmine sahip 10 adet OECD ülkesi arasındaki dış ticarete ait gelir ve fiyat esnekliklerinin araştırıldığı çalışma, 4 (dört) farklı mal grubu dış ticaret verilerinin yer aldığı, 8 (sekiz) ayrı ihracat ve ithalat modeli yardımı ile hesaplanmıştır. 1998Q1-2014Q4 dönemleri arası çeyreklik verilerin kullanıldığı çalışmada, döviz kurunun dış ticaret dengesi üzerindeki etkisini ortaya koyan Marshall-Lerner koşulu ile gelir değişkeninin dış ticaret dengesi üzerindeki etkisini gösteren yurt dışı ve yurt içi gelir esneklikleri her bir model için ayrı ayrı test edilmiştir. Ayrıca yapılan tüm analizler ARDL ekonometrik yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonuçları, herhangi bir mal grubu dış ticaretinde Marshall -Lerner kuralının geçerli olmadığını, yurt içi ve özellikle tüketim ve toplam ihraç malları modelleri hariç yurt dışı gelir değişkenleri katsayılarının ise gerek ithalat gerekse ihracat üzerinde güçlü etkisinin olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret Açığı, Marshall- Lerner Koşulu, Fiyat Esnekliği,Gelir Esnekliği, Sektörel Dış Ticaret