Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nde eğitim söz varlığı

İnsan ile birlikte, insanın içinde yaşayan dil olgusunun birden fazla tanımı bulunmaktadır. Bir toplumun konuştuğu dilde, o toplumun kültürünü en belirgin şekilde yansıtan varyant halk dilidir. Dil coğrafyasının her bölgesinde söyleyiş veya anlam açısından sözcükler farklılık göstermektedir. Halk dili, birçok yönden standart dilden ayrılmaktadır. Eğitimli bireylerin dili ise standart dile yakındır. Bu çalışmada Türk Dil Kurumunun Derleme Sözlüğü esas alınarak Anadolu'nun sözlü kültür mirası olan fakat eğitim dilinde sınırlı olarak kullanılan halk dilindeki eğitim ile ilgili söz varlığı belirlenmiştir. Temel amaç, halk arasında kullanılan geleneksel sözcükleri eğitimli bireylerin diline de yansıtmak ve bu sayede iletişimi de anlamlı kılmaktır. Bu doğrultuda DS'nin toplam altı cildinde yer alan yüzlerce sözcük incelenmiş, eğitsel içerikli veya eğitimle ilişkilendirilebilecek nitelikte olan sözcükler seçilmiştir. Seçilen bu sözcükler eğitim bilimlerinin çeşitli alanlarına göre de sınıflandırılmıştır. Her sınıflandırma altında, ilgili alana uygun düşen sözcükler ve açıklamaları verilmiş, bu sözcüklerin eğitim ile nasıl ilişkilendirileceğine ilişkin öneriler sunulmuştur. Yapılan bu çalışma ile eğitim diline halk kültüründen beslenen bir söz varlığı betimlenmiştir. Aynı zamanda bu çalışma ile halkın düşünce dünyasını yansıtan sözcüklerin eğitimle tümleşik olmasını sağlayarak kültür ve eğitsel iletişim arasında köprü kurmak hedeflenmiştir. Çalışmanın sonuçları, eğitimde yerelleşmeye yönelik bir politika ile Anadolu'nun farklı yerlerinde zorunlu görevlerini yapan öğretmenlerin adaptasyon sürecini kolaylaştırmak için önemli katkılar sunmaktadır. Anahtar kelimeler: Anlam, sözlük, söz varlığı, halk dili, eğitim, derleme