Türkiye'de iç güvenlik istihbaratında mantıksal değişim ihtiyacı: İstihbarat analizi temelli bir yaklaşım

Bu çalışma, Türkiye'deki mevcut iç güvenlik istihbaratı sisteminin algı, mevzuat ve kurumlar yönleriyle ele alarak değerlendirmeyi ve akabinde sistemin geliştirilmesine yönelik bir model sunmayı amaçlamıştır. Bu kapsamda tez çalışmasında, iç güvenlik, iç güvenlik istihbaratı, istihbarat analizi ve istihbarat başarısızlığı kavramlarının incelenmesi, bu kavramların farklı ülke örneklerindeki yansımalarının ortaya konması ve Türkiye'deki mevcut sistemin avantajları ve dezavantajlarının tespit edilmesi amacıyla bir yazın taraması yapılmıştır. İç güvenlik istihbaratı, istihbarat çalışmalarında görece yeni bir kavramdır. Geleneksel iç ve dış istihbarat kavramlarının hem kapsam hem de kurumlar açısından anlamlarının aşındığı bir süreçte gündeme gelen bu kavram hem teorik hem de pratik düzlemde yeni bir istihbarat yaklaşımını gerektirir. İç güvenlik istihbaratının kapsamı ve sınırları ile bu faaliyetin nasıl bir kurumsal yapılanma ile sürdürüleceği bu düzlemlere karşılık gelen sorun alanlarıdır. Bu husustaki tartışmalar genellikle istihbarat başarısızlığı zamanlarında gün yüzüne çıkar. Yakın tarih açısından bu durum en belirgin örnekleri Amerika Birleşik Devletleri'nde 11 Eylül 2001 tarihinde gerçekleşen terörist saldırılar akabinde görülmüştür. Benzer şekilde devam eden yıllarda Avrupa'nın farklı ülkelerinde meydana gelen terörist saldırılar iç güvenlik istihbaratı tartışmalarının membaı olmuştur. İstihbarat başarısızlığı tartışmalarının temel gündem maddeleri ise kurumsal yetersizlik, koordinasyon eksikliği ve analitik eksiklikler olarak görülmektedir. Terörle mücadele konusunda hem mücadele hem de saldırıların hedefi olma yönüyle diğer ülkelerden ayrılan Türkiye'de de gerçekleşen terörist saldırılar akabinde benzer tartışmalar söz konusu olmuştur. Bu tablo içerisinde, kavramsal çerçeve ve diğer ülke örneklerini ele alan karşılaştırmalı çalışmalardan yola çıkarak, Türkiye'de son yıllarda gündeme gelen başlıca istihbarat başarısızlığı tartışmalarına yönelik bir inceleme yapılmış; elde edilen bulgulardan yola çıkarak da bir istihbarat reformu önerisi sunulmuştur.