Modelling and forecasting the energy demand for Turkey

Bu tez çalışması, Türkiye'de elektrik ve doğal gaz talebinin esnekliklerini Engle-Granger 2 Aşama (EG Two-Step), Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS), Johansen Eşbütünleşme (Johansen Cointegration), Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Sınır Testi (ARDL Bounds Testing) ve Yapısal Zaman Serileri Modelleme (STSM) metotlarını kullanarak alt sektörler ile toplam seviyeler açısından analiz etmektedir. Ayrıca, esneklik sonuçları ve çeşitli senaryo varsayımları kullanılarak, Türkiye'nin gelecekteki olası enerji talebi tüm sektörler için 2025 yılına kadar tahmin edilmektedir. Sonuçlar, sanayi sektörü ile toplam elektrik talebinin fiyat ve gelir esnekliklerinin kısa ve uzun dönemde 1'den az olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, konut sektörü gelir esneklikleri kısa vadede 1'den küçük olarak bulunurken, bu sektör için uzun dönem gelir esnekliklerinin geleneksel eşbütünleşme yöntemleri ile 1'den büyük olduğu tahmin edilmiştir. Doğal gaz talebi açısından, sanayi sektörünün fiyat esneklikleri kısa ve uzun dönemde 1'den az iken, konut ve elektrik üretim sektörlerinin fiyat esneklikleri özellikle uzun dönemde mutlak değer olarak 1'den fazladır. Ayrıca, elektrik üretim sektörünün fiyat esneklikler pozitif olarak bulunmuştur. Öte yandan, gelir bağlamında ise en yüksek esneklikler konut sektörü için tahmin edilmiştir. Buna ek olarak, sanayi sektörü kısa dönem gelir esneklikleri uzun dönemden fazlayken, konut ve elektrik üretim sektörlerinde bu durumun tersi gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, esneklik hesaplamalarının yanı sıra Türkiye'nin elektrik ve doğal gaz talebinin tahmin sonuçları da sunulmaktadır. Referans senaryonun sanayi, konut ve toplam elektrik talebi için 2025 yılına ait ortalama tahminleri sırasıyla yaklaşık olarak 125 TWh, 97 TWh ve 345 TWh'dir. Ayrıca, yine referans durum için 2025 yılına ait ortalama doğal gaz talepleri sanayi, konut, elektrik üretim sektörü ve toplam seviye bakımından sırasıyla yaklaşık 25 bcm, 22 bcm, 30 bcm ve 90 bcm olarak tahmin edilmektedir. Bu tezin ana motivasyonu, Türkiye'nin enerji talebinin modellenmesi ve tahmin edilmesinde çeşitli ekonometrik tekniklerin performanslarını karşılaştırmaktır. Bu çalışmada kullanılan ekonometrik yöntemler göz önünde bulundurulduğunda UEDT (Underlying Energy Demand Trend) konsepti ile birleşen Yapısal Zaman Serileri Modelleme (Structural Time Series Modelling-STSM) metodu hem metodolojik hem de ampirik olarak ön plana çıkmaktadır. Bununla beraber, söz konusu yaklaşımın tahmin sonuçları, geleneksel eşbütünleşme yöntemlerinden daha istikrarlıdır. Özetle, Türkiye'nin enerji talebinin elektrik ve doğal gaz açısından modellenmesi ve tahmin edilmesi için bu tez çalışmasında geleneksel eşbütünleşme yöntemleri ile STSM/UEDH yaklaşımı kullanılmıştır. Bu araştırmanın çıktılarına göre STSM/UEDT yöntemi diğer tekniklerden genel anlamda daha tutarlı ve anlamlı sonuçlar vermiştir. Sonuç olarak, STSM/UEDT yaklaşımı deterministik yerine stokastik trendi kullandığından dolayı, geleneksel eşbütünleşme yöntemleri ile tahmin edilemeyen çeşitli faktörler modele dâhil edilebilir. Böylece, enerji talep eğilimindeki önemli yapısal değişiklikler belirlenebilir. Bu nedenle, Türkiye gibi enerji tüketiminin zaman içerisinde değiştiği ülkeler için, STSM/UEDT yaklaşımının kullanılması, talep eğilimlerinin daha iyi gözlemlenebilmesi bakımından avantajlar sağlayabilir.