Türkiye'de insan sermayesi birikiminin doğrudan yabancı yatırımları teşvik etkisi

Küreselleşme süreci ile birlikte ve özellikle II. Dünya Savaşı'dan sonra, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından, bu ülkelerde gerçekleştirilen doğrudan yabancı yatırımlar giderek daha fazla önem kazanmıştır. Bu süreçte özellikle gelişmekte olan ülkeler, kalkınma sürecinde eksikliğini çektikleri tasarruf miktarı, döviz ihtiyacı ve teknolojik yenilikleri elde etmek için bu yatırımları ülkelerine çekmeyi amaçlamaktadırlar. Doğrudan yabancı yatırım akımlarının gerçekleştiği ülkelere olan çeşitli alanlardaki katkıları, somut ülke örneklerinin varlığı da, gelişmekte olan ülkeler açısından neden istendiklerini göstermektedir.Gelişmekte olan ülkelerin en önemli sorunlarından birinin fiziki sermaye yetersizliği olması yanı sıra, bu ülkelerde büyüme ve yapısal değişimin sağlanabilmesi için insan sermayesinin önemli rolü bulunmaktadır. Doğrudan yabancı yatırım gerçekleştirecek olan çok uluslu şirketler açısından ise yatırım yapma kararını etkileyen bir çok belirleyici bulunmaktadır. Diğer bir çok belirleyici etkenin yanı sıra hem yabancı yatırımcı açısından hem de ev sahibi ülke açısından insan sermayesi büyük önem taşımaktadır.Dışa açılma ve liberalizasyon politikaları ile birlikte özellikle 1980 sonrasında, Türkiye'de uluslararası sermaye hareketleri yoğunluk kazanmıştır. Ticari açıdan dışa açılma ve finansal serbestliğin gerçekleştirilmesinin yanı sıra özellikle 2002 yılı sonrasında doğrudan yabancı yatırımları daha çok özendirmek amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler ve teşvik politikaları uygulanmaktadır. Fakat dünya geneli ile karşılaştırıldığında Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımlar konusunda istenilen düzeye ulaşılamadığı görülmektedir.Bu çalışmada, Türkiye ekonomisindeki mesleki eğitime dayalı insan sermayesinin, doğrudan yabancı yatırımları teşvik etmesi ve doğrudan yabancı yatırımlar ile mesleki eğitim arasında iki yönlü nedensellik bulunması hipotezinden yola çıkılarak Granger nedensellik testi analizi gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonucunda, çalışmanın temel hipotezi doğrulanarak, insan sermayesinin (mesleki eğitim olarak) doğrudan yabancı yatırımları teşvik etkisi anlamlı ve Granger nedensellik testi sonucuna göre iki yönlü nedensellik bulunmuştur.