Türkiye'de kamu ve özel sektör inşaat harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin analizi

Kamu tarafından gerçekleştirilen altyapı yatırımlarının ve uygulanan kamu politikalarının ekonomik büyümeye etkilerini inceleyen Barro Modeli temelde içsel büyüme modellerini benimsemekte olup, bu alanda literatüre yeni kavramlar da kazandırmıştır. Türkiye'de kamu harcamaları ve yatırımları içinde önemli bir yer kaplayan inşaat sektörü 200'den fazla alt sektörle bağlantısı olan ve kısa süreli ekonomik büyümenin lokomotifi olma potansiyeline sahip bir sektördür. Bu alanda yapılan kamu ve özel sektör harcamaları, ekonomik büyümeyi önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de kamu ve özel sektör inşaat harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri, Barro Modeli çerçevesinde, 1987:Q1-2017:Q3 dönemi için zaman serisi analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Serilerin durağanlığı ADF ve PP yöntemleriyle araştırılmış ve KAMU değişkenin I(0), GSYH ve OZEL değişkenlerinin I(1) oldukları belirlenmiştir. Seriler aynı dereceden entegre olmadıkları için bu seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı Sınır Testi yöntemiyle incelenmiş ve serilerin eşbütünleşik oldukları, yani arasında uzun dönemli bir ilişkinin var olduğu belirlenmiştir. Seriler arasındaki uzun dönem ilişkileri ARDL yöntemiyle tahmin edilmiş ve analiz döneminde gayrisafi yurtiçi hâsılanın, kamu kesimi inşaat harcamaları %1 arttığında ortalama %1.0043, özel sektör inşaat harcamaları %1 arttığında ise ortalama %0.56 oranında arttığı belirlenmiştir. Kısa dönem analizinde; kamu inşaat harcamalarındaki artışların ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin, özel sektör inşaat harcamalarından daha düşük olduğu, hatta kamu inşaat harcamaları ilerleyen dönemlerde ekonomik büyümeye zarar verdiği tespit edilmiştir. Modelin hata düzeltme mekanizması çalışmaktadır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri Frekans Alanında Nedensellik Testi ile incelenmiş ve kamu kesimi inşaat harcamalarından milli gelire doğru uzun dönemde güçlü, kısa dönemde zayıf bir nedensellik etkisi tespit edilirken, milli gelirden kamu inşaat harcamalarına doğru sadece orta dönemde bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Öte yandan özel sektör inşaat harcamalarından milli gelire doğru kısa, orta ve uzun dönemde güçlü nedensellik ilişkileri tespit edilirken, milli gelirden özel kesim inşaat harcamalarına doğru sadece orta ve uzun dönemde nedensellik ilişkilerinin olduğu görülmüştür. Bu sonuçlardan hareketle; inşaat sektörü ve ekonomik büyüme arasında karşılıklı bir etkileşimin olduğu söylenebilir.