Türkiye'de maduniyet çalışmaları üzerine kuramsal bir araştırma

Madun kavramı Antonio Gramsci tarafından 1920'li yıllarda bir toplumda sesi olmayan, toplumun işleyiş mekanizmaları içinde kendini ifade edemeyen sosyal grupları tanımlamak için kullanılmıştır. Bu gruplar klasik Marksist anlamdaki proletaryadan farklı bir durumda, örgütsüz ve kendiliğinden bilince sahip değillerdir. Gramsci orijinli kullanım 1980'li yıllarla değişmeye başlamış, çokkültürcülük tartışmaları, azınlık grupların tarihlerine yönelik çalışmalar, tekilliklerin ve farklılıkların ön plana çıkarılması gibi süreçler ile kavram, etnik grupları, yerlileri, LGBT+ grupları, kadınları, çocukları ve toplumsal alanda 'öteki' olarak tanımlanan tüm kimlikleri kapsayan bağlamsal bir genişleme yaşamıştır. Bu süreçle birlikte kavram her türlü alt üst ikiliğinde yer alan grupların tanımlandığı şemsiye bir kavram haline gelmiş, genişledikçe muğlaklaşan muğlaklaştıkça 'hissetme biçimi' haline gelen bir içeriğe ulaşmıştır. Türkiye'de yapılan çalışmalarda 2000'li yılların başında kendisine yer bulan kavram sosyolojik olarak ilk defa 'kent yoksulları' üzerinden kullanılmaya başlanmıştır. Nitekim bu süreçte kadınlar, LGBT+ gruplar, Suriyeliler, Çingeneler/Romanlar, Kürtler, Aleviler ve İslamcılar madun olarak ele alınmış ve kavramın geniş kullanımı devam ettirilmiştir. Bu gruplar egemen grup veya iktidar karşısında marjinalize edilen konumlarını çeşitli taktik ve stratejilerle aşmaya çalışmış ve içlerinden bazıları hegemonik alana dahil olmuştur. Tüm bu süreçler sonucunda bu çalışma madun kavramının Türkiye'de hangi görünümlerle ve gruplar üzerinden ele alındığını söylem analizi üzerinden yürütmeyi amaçlayan bir çalışmadır.