Türkiye'nin Irak Kürdistan bölgesel yönetimi politikası: Devlet-hükümet ve toplum ilişkileri üzerine bir analiz

Bu çalışmada milliyetçilikle ilgili kavramlar, Kürt milliyetçiliğinin tarihi kökenleri ve Osmanlı idaresinde, Kürt mirlikleri döneminden günümüze kadar Kürt milliyetçiliği ve kimliğinin gelişimi tarihsel perspektifle, Osmanlı idaresinde özerklikten, günümüzde federal yapıya geçişleri, bütüncül bir yaklaşımla Kürtlerin genel siyasi tarihi, Türkiye ve IKBY politikası (devlet-hükümet ilişkileri) ana başlığı altında; siyasi, enerji ve ekonomi ilişkileri alt başlıkları altında, inşacılık, karşılıklı bağımlılık ve bölgesel işbirliği kuramsal çerçevesinde ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Irak'ta 1991 Körfez Savaşı ve ABD'nin 2003 yılında Irak'ı işgali ile birlikte yeni bir döneme girilmiştir. Bu süreçte yönetim modeli olarak derinden bölünmüş ve iç savaş potansiyeli barındıran ülkelerde çatışmaların çözümlenmesi amacıyla Irak'taki etnik grupların yönetimde güç paylaşımı esasına dayanan bir siyasi ve idari yapı meydana getirilmiştir. 2005'ten itibaren yeni bir siyasal sistem olarak federal yönetim uygulanmıştır. IKBY ise anayasal haklara sahip resmi bir federe bölge statüsüne kavuşmuştur. IKB'deki zengin petrol kaynaklarının ve ekonomik pazar varlığı devletlerin bölgeye ilgisini artırmıştır. 2005'ten sonra Türkiye-IKBY ilişkilerinin niteliğini etkileyen değişkenler ortaya çıkmıştır. Bu değişkenler her iki tarafın geçmişteki ilişkilerini değiştirmiş ve yeni bir boyut getirmiştir. Bu değişikliğin temel nedeni, Kürtlerin bölgede resmi bir yapıya kavuşması ile enerji ve ekonomik ilişkilerinin ön plana çıkmasıdır. 2008 yılından itibaren IKBY ile yaşanan politik yumuşama ile taraflar, ekonomik ilişkilere yoğunlaşmıştır. 2012 yılından itibaren ise Türkiye, IKBY ile enerji alanında yakınlaşmaya başlamış ve kamuoyunun dikkatini çeken önemli gelişmeler yaşanmıştır. Özellikle ilişkilerde yeni bir parametre olarak devreye giren enerji konusu, enerji ithal eden Türkiye'nin IKBY ile ilişkilerinde temel dinamik haline gelmiştir. Bu çalışma, bölgenin bu günkü ana meselelerinin çözümüne bir katkı sağlamak için konuya ilgi duyanlara özgün bir perspektif sunmak, literatüre katkı sağlamak amacı taşımaktadır.