Türkiye'de siyasi parti kapatma davalarının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi (Refah Partisi örneği)

Siyasi partiler, demokratik siyasal hayatın en önemli unsurlarıdır. İlk olarak ABD'de ortaya çıkan ?parti kavramı?, 20. yüzyılda gelişim göstererek şuan ki halini almıştır. Ülkemizde ise, siyasi partilerin temeli, padişaha karşı ayaklanmak için kurulan Fedailer Cemiyeti'ne dayanmaktadır. Daha sonra ise, partilerin işlevleri genişleyerek kitlesel hareketleri çoğalmış ve partiler milli mücadelede yurt savunması için görev yapmıştır. Cumhuriyet'in kurulmasıyla birlikte oluşan, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk partisi CHP, 12 yıl boyunca iktidarı elinde tutmuş, bu döneme kadar çok partili hayata geçiş denenmesine rağmen girişimler başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Tam anlamıyla çok partili hayata ise 1945'de geçilmiştir.Çok partili hayata geçişle birlikte, ilk defa siyasi partilerin yargı tarafından kapatılması gündeme gelmiş, Demokrat Parti ve Millet Partisi mahkemeler tarafından kapatılan ilk partiler olmuşlardır. 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesinden itibaren, siyasi partilerin kapatılması yeni bir boyut kazanmış ve artık kapatma davaları bu mahkeme tarafından incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi kuruluşundan bu yana 24 siyasi parti hakkında kapatma kararı vermiştir.1990'dan sonra ise ülkemize, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru hakkı tanınarak, kapatılan siyasi partilere uluslar arası alanda temyiz yolu açılmıştır. Bu tarihten itibaren kapatılan birçok parti AİHM'e başvurmuş, bunlardan birçoğu haklı bulunarak, Türkiye tazminat ödemeye mahkum edilmiştir. AİHM'e başvuran siyasi partiler arasından, şimdiye kadar çıkmış kararların aksine, ülkemizin haklı bulunduğu tek dava Refah Partisi davasıdır.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ki Siyasi Parti Kapatma Davalarını nedenleriyle birlikte ortaya koymak ve ülkemiz kararlarını, uluslararası mahkeme kararlarıyla karşılaştırıp benzer ve farklı taraflarını incelemektir.Anahtar Kelimeler: Siyasi Parti, Kapatma Kararı, Anayasa Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Refah Partisi