Türkiye'de temel makro ekonomik değişkenler ile yatırımları ve istihdamı teşvik yasalarının istihdam üzerine etkileri

Bu tez çalışmasının hazırlanması ardındaki temel neden, işsizlik sorununun 2000 yılı ardından Türkiye'de ön plana çıkmış olmasına karşın Literatürde Türkiye için benzeri bir çalışmanın bulunmamasıdır. Ayrıca Türkiye için yapılmış istihdam ve işsizliği inceleyen çalışmaların çoğunlukla yalnız bir değişken ile işsizlik yada istihdam arasındaki nedenselliği araştırmaya yönelik olduğu görülmüştür. Tez çalışması, makro ekonomik değişkenler ve politika değişkenlerinin istihdam değişkeni üzerindeki etkilerini aynı model içerisinde incelemektedir ve makro ekonomik değişkenlerin istihdam değişkeninin etkileme güçlerinin büyüklüğü açısından bilgiler sunmaktadır. Bu sayede istihdama yönelik politikalar çerçevesinde makro ekonomi politikalarının öncelikli hedeflerinin neler olması gerektiğine ilişkin ön bilgiler vermektedir. Bu yönü ile Türkiye için yapılmış diğer çalışmalardan ayrılmaktadır.Çalışma, Türkiye Ekonomisi için makro ekonomik değişkenler olan Reel GSYH, Reel Faiz Oranı, Reel Döviz Kuru, İhracatın İthalatı Karşılama Oranı ile politika değişkenleri olan, ücret üzerindeki yükler ve 5084 ve 5763 sayılı iki Yatırımları ve İstihdamı Teşvik Yasasının istihdam üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Yukarıda adı geçen temel makro ekonomik değişkenlerin istihdam üzerindeki dinamik etkilerini incelemek için Pesaran ve Shin (1998) tarafından geliştirilen genelleştirilmiş etki-tepki analizi, Vektör Hata Düzeltme Modeli (VHDM) kullanılarak yapılmıştır.Etki-tepki analizin elde edilen sonuçlar, çalışmaya konu olan temel makro ekonomik değişkenlerden, ihracatın ithalatı karşılama oranı değişkeninin, istihdam üzerinde en güçlü dinamik etkiye sahip değişken olduğu göstermiştir. Bu bulguya ek olarak, reel GSYH değişkeninde görülen artışların, istihdamı artırıcı yönde kalıcı etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, reel faiz oranı değişkeninde görülen bir artışın, istihdam değişkenini kalıcı olarak azalttığı yönünde bulgular elde edilmiştir ve ulusal parada görülen değer artışlarının istihdamı negatif yönde etkilediği fakat bu etkinin güçlü olmadığı anlaşılmıştır. Bu bulgular çerçevesinde, ihracatın ithalatı karşılama oranı değişkenini etkilemeye yönelik tedbirlerin yapısal önlemlere dayanması gerektiği düşünülmektedir. Söz konusu politikanın ekonomik büyümenin sağlanması ve faiz oranlarının artmamasına yönelik önlemler ile desteklenmesi durumunda etkinliğinin artacağı düşünülmektedir. Yukarıda açıklanan yaklaşımlar, ücret üzerindeki yükleri düşürecek politikalar ve istikrarlı bir döviz kuru politikası ile tamamlanmalıdır. Bunun yanında istihdama yönelik teşvik politikalarının ulusal kapsamlı olmasının daha etkin sonuçlara yol açması beklenebilir.Anahtar Sözcükler:1.İstihdam, 2.Makro Ekonomik Değişkenler, 3.Teşvik Yasaları, 4.İşsizlik, 5.Türkiye Ekonomisi