Türkiye'de turizm ve ekonomik büyüme ilişkisi: 2000 yılı sonrası için bir analiz

Bu çalışmada, turizm ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin Türkiye ekonomisi için teorik ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Ampirik analizler için Türkiye ekonomisinin 2003:1-2022:3 dönemlerine ilişkin üçer aylık veriler kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Sınır Testi aracılığıyla test edilmiştir. Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) yöntemiyle değişkenlerin kısa ve uzun dönemli ilişkileri analiz edilmiştir. Analizin son kısmında Toda-Yamamoto Nedensellik Testi kullanılarak değişkenlerin nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Ampirik analiz sonuçlarına göre, turizm ve ekonomik büyüme değişkenleri arasında eşbütünleşme ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. ARDL modeli sonuçlarına göre, turizmin ekonomik büyümeye etkisi uzun dönemde istatistiksel olarak anlamsızdır. Kısa dönemli ilişkisinin incelendiği hata düzeltme modelinde ise turizmin ekonomik büyüme üzerindeki kısa dönemli etkisi anlamlı ve pozitif yönlüdür. Ekonomik büyümeyle turizm arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, ekonomik büyümeyle döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi ve turizmden döviz kuruna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.