Türkiye'de turizm gelirleri ve ekonomik büyüme ilişkisinin farklı zaman serisi teknikleri ile analizi

Turizm sektörü tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye'de de en hızlı büyüyen ve gelişen sektörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Turizm sektörü ülkeye döviz girişi sağlaması, ekonomiyi canlı tutması, yeni iş alanları yaratarak işsizliği azaltması ve ekonomik büyümeye katkı sağlaması gibi önemli ekonomik etkilerinin yanı sıra sosyal, kültürel, siyasi ve çevresel etkileri de olan çok yönlü bir sektördür. Turizm sektörünün bu derece önemli olması, turizm sektöründe meydana gelen gelişmelerin ekonomik büyüme üzerine etkilerini araştıran çok sayıda akademik çalışma yapılmasına neden olmuştur. Literatürde yapılan çalışmalara bakıldığında, turizm ve ekonomik büyüme ilişkisine ilişkin oldukça farklı sonuçlara ulaşıldığı görülmektedir. Bu çalışmalar nedenselliğin yönü, etkinin varlığı var ise büyüklüğü gibi birçok konuda uzlaşı sağlayamamaktadır. Bu çalışmada Türkiye için 1968-2014 dönemi yıllık verileri kullanılarak turizm ve ekonomik büyüme arasında kısa ve uzun dönem dinamik ilişkiler analiz edilmektedir. Çalışmada ekonomik büyüme, turizm gelirleri, brüt sabit sermaye oluşumu, döviz kuru ve beşeri sermaye arasında uzun dönemli ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca turizm gelirlerinin hem kısa hem de uzun dönemde ekonomik büyümeye olumlu katkı sağladığı sonucu, çeşitli eşbütünleşme testleriyle ortaya konulmuştur. Son olarak turizm gelirlerinden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.