Türkiye'de turizmin Mcdonaldlaştırılması: bir turistik ürün olarak paket tur incelemesi

George Ritzer tarafından bilim dünyasına armağan edilen "McDonaldlaştırma" kavramı, "Toplumun McDonaldlaştırılması" kitabının ilk basım yılı olan 1990'larda ender olarak duyulmuş olsa da, 2000'li yılların başında ve sonrasında hem kavramın kullanım alanı genişlemiş, hem de bu kavramın tanımladığı olguya yönelik ilgi artmıştır. Belki de "modern zamanlarda" hayatımıza hızlıca giren birçok şeyi, farkında olmadan hayatımızdan çıkarttığımız ve garip bir şekilde özlemle andığımız şeyleri tanımlamaya duyulan ihtiyaca büyük ölçüde karşılık gelen bir kavramdır: McDonaldlaştırma. McDonaldlaştırma kavramı, Weber'in modern toplum analizinde kullandığı rasyonelleştirme süreciyle ilgili görüşlerinden ve Weber'in rasyonelliğin "demir kafesi" dediği olgudan oldukça etkilenmiştir. Akılcı sistemler modern insanın gündelik yaşamlarının her alanını kuşatarak rasyonelliğin irrasyonelliğine yol açmakta ve geleneksel toplumun "müphemlik" kavramına meydan okumaktadır. Ritzer, Weber'in rasyonelleştirme kavramını temel aldığı kuramında verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim olmak üzere dört ilke ve bunlara ilaveten rasyonelliğin irrasyonelliği çerçevesinde, toplumsal yaşamı açıklamaktadır. Modernizmle birlikte iş hayatından, aile hayatına, tüketimden, eğitime bütün toplumsal etkileşimlerde bu dört temel ilkenin belirleyici olduğunu ileri sürmektedir. Bu çalışmada McDonaldlaştırma sürecinin söz konusu ilkeleri çerçevesinde, bireylerin boş zaman etkinliklerini ve bu kapsamda turizm faaliyetlerini de şekillendirdiği kabul edilmektedir. Özellikle bireyin yaratıcılığı, özgünlüğü ve özgürlüğüne yer vermeyen tamamıyla McDonaldlaştırılmış bir turizm ürünü olan paket turlarda rasyonelleşme sürecini ve yansımalarını görmek mümkündür. Bu nedenle çalışmada, Türkiye'deki turizm uygulamalarında önemli bir turistik ürün olan paket turların Ritzer'in kuramında temel aldığı ilkeler bağlamında analiz edilmesi amaçlanmıştır.