Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma politikalarının bölgesel ve kişisel gelir dağılımına etkisi: Kalkınma ajansları örneği

Çağımızın ekonomi yaklaşımı, milli sınırları ortadan kaldıran tüm ülkeleri ekonomik kültürel ve teknoloji anlamında birbirine yaklaştıran, ticari kotaları, gümrük vergileri gibi ticaretin önündeki engelleri azaltan, sermaye akımlarının önünü açan, işçi mal ve üretim faktörlerini uluslararası alanlara yayan, ulus ekonomilerini değiştirip dönüştüren, birçok kurum ve kuruluş tarafından desteklenen çok boyutlu bir kavram olan küreselleşme olgusu tartışmalarını sürdürürken bir yandan da yerel ve bölgesel eşitsizlikleri gidermek politikaları yerele yaymak ve kalkınma politikalarını yerelde belirleyerek, Kalkınma Ajansları, Teşvik Sistemi ve Bölgesel Kalkınma İdareleri ile yerel ve bölgesel kalkınmaya önem vermektedir. Türkiye hızla gelişmekte, bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını gidermek için bölgesel politikalar ise bir kat daha önem kazanmaktadır. Bölgesel kalkınma politikaları yoluyla bölgeler arası eşitsizliği azaltmaya çalışan Türkiye'de kişisel gelir dağılımın çarpıklığı devam etmektedir. 2019 yılı itibariyle Türkiye'de en zengin %20'lik kesimin toplam gelirden aldığı pay, en yoksul %20'lik kesimin aldığı payın 7,7 katıdır. Bölge Kalkınma İdareleri, Kalkınma Ajansları ve teşvik sistemi ve bu bağlamdan hareketle Bölge Kalkınma İdareleri'nin ve Kalkınma Ajansların kuruluşu ve amaçları, yasal statüsü, mali yapıları, gelir ve giderleri ile faaliyetleri ve destekleri; ayrıca teşvik sistemi, yapısı, kapsamı, amacı ve gelir eşitsizliğine etkisi grafikler yoluyla ve ekonometrik olarak incelenmiştir. Bu kapsamda kalkınma ajanslarından, bölge idarelerinden ve diğer yetkili kuruluşlardan veriler derlenerek Kalkınma Ajansı harcamalarının, Bölge Kalkınma İdareleri harcamalarının ve Bölgesel teşviklerin GINI katsayısına etkileri ve ilişkisi panel veri analizi yöntemiyle ekonometrik olarak belirlenmiştir. Kalkınma Ajanslarının, Bölge kalkınma idarelerinin ve teşvik sisteminin bölgeler arasındaki gelir farklarını kapatma noktasında etkili olduğu ancak kişisel gelir eşitsizliğini azaltma noktasında Kalkınma Ajanslarının ve Bölge Kalkınma İdarelerinin kamu harcamaları ile beraber kişisel gelir eşitsizliğini artırdığı, teşvik sisteminin ise gelir eşitsizliğini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.