Türkiye'de yayılış gösteren epifitik briyofitlerin substrat tercihlerinin PAST programı ile analizi

Türkiye topraklarının yaklaşık üçte biri doğal ormanlar ile kaplıdır. Birçok canlıya barınak olan bu ormanlar ülkemizin biyoçeşitliliği için son derece önemlidir. Bu ormanların doğrudan ve dolaylı olarak korunması için ekolojik yapısının ve dengesinin iyi bilinmesi gereklidir. Ekolojik hassasiyetleri nedeniyle ormanların sağlık durumunu belirleyen biyolojik indikatörlerin başında briyofitler gelmektedir. Karasal ortamda ilk oluşan bitkiler olarak kabul edilen bu canlıların ekolojik toleransları oldukça geniştir. Bu tolerans genişliği briyofitleri zorlu habitatlarda diğer bitkilere göre daha avantajlı yapmaktadır. Bu nedenle birçok bitkinin yaşayamadığı kuru ağaç kabukları, çıplak kaya yüzeyleri ve çok kurak toprak üzeri briyofitler için substrat olabilmektedir. Bu çalışmada ülkemizdeki farklı ormanlardan belirlenen epifitik briyofitlerin substratlarıyla olan ekolojik ilişkileri araştırılmıştır. İlk önce Türkiye'nin farklı bölgelerindeki ormandan elde edilmiş 855 örneklik alan bir araya getirilerek veri bankası oluşturulmuştur. Daha sonra bu veri bankası istatistiki yöntemler kullanılarak veri setine dönüştürülmüştür. Bu veri seti ile diğer ekolojik faktörlerden izole edilmiş;epifitik briyofitlerin, hayat formları, yaşam stratejilerive konakçı bitkiyle (ağaç) olan ilişkisi incelenmiştir.Çalışmada ekolojik analizler için açık kaynak kodlu PAST (PAleontological STatistics)ve CAP (Community Analysis Package) programları kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 36 farklı ağaç türü üzerinde kortikol (ağaç kabuğu üzerinde yaşayan) olarak yayılış gösteren 62 briyofit taksonu belirlenmiştir. Bu taksonlar arasında Leucodon sciuroides (Hedw.) Schwägr. en fazla ağaç üzerinde rastlanan türdür. Ayrıca 1130 ağaç üzerinde 54 faklı briyofit taksonu içeren Fagus orientalis Lipsky (Kayın Ağacı) biyolojik çeşitliliği en önemli ağaç türü olarak bulunmuştur.Bu ve benzeri çalışmalar için PAST programının diğer programlara göre daha kullanışlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu tezde substrat sınıflandırması, kommunite analizi, ekolojik ve coğrafik faktörlerin epifitik briyofitlerin substrat seçimindeki etkileri, substratların briyolojik çeşitlilik analizleri de tartışılmış ve grafikler ile gösterilmiştir.