Türkiye'de yetişen Anthriscus pers. (Apiaceae) türlerinin genetik yapısının ve filogenetik akrabalık ilişkilerinin kloroplast genomunun kodlanmayan "trn" bölgelerine göre araştırılması

Anthriscus Pers. (Apiaceae/Umbelliferae) cinsi Apiaceae familyasına ait olup, Dünya üzerinde 16, ülkemizde ise 8 türle temsil edilmektedir. Bu çalışmada Türkiyede'ki Anthriscus türlerinin kloroplast genomundaki kodlanmayan transfer ribonükleik asit bölgesinin (trnL-trnF) dizi analiz bilgileri kullanılarak, taksonların birbirine olan genetik yakınlığı ve uzaklığının belirlenmesi, türler arası akrabalık, sistematik ve filogenetik ilişkilerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Anthriscus cinsinin Türkiye'deki taksonlarına ait 48 bireyin yapraklarından CTAB yöntemi ile DNA izole edilmiş, izole edilen genomik DNA üzerinden trnL-trnF bölgesinin e-f primerleri kullanılarak PCR'da çoğaltılmıştır. Elde edilen veriler Mega 5.1 programı ile değerlendirilip "Maksimum Parsimony" yöntemi kullanılarak filogenetik ağaç hazırlanmıştır. trnL-trnF bölgesinin sekans diziliminden yararlanarak hazırladığımız filogenetik ağaca göre A. cerefolium (L.) Hoffm., A. caucalis M.-Bieb. ve A. tenerrima Boiss. & Spruner türlerinin türleşmelerini tamamladığı ve diğer türlerlerle arasında türleşme yönünden bir izolasyon sağlandığı gözlenmiştir. A. sylvestris türüne ait alttürler olan A. sylvestris (L.) Hoffm. subsp. sylvestris ve A. sylvestris (L.) Hoffm. subsp. nemorosa (M.-Bieb.) Koso-Pol.'nın genetik açıdan biribirlerinden iyi izole oldukları, hiçbir şekilde aralarında hibritleşmelerin olmadığı ve bazı bilim adamlarınca kabul edildiği gibi Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm. ve Anthriscus nemorosa (Bieb.) Sprengel olmak üzere farklı iki tür olabileceği görülmektedir. Bulgularımız, A. sylvestris subsp. nemorosa'nın A. sylvestris subsp. sylvestris'ten ziyade A. lamprocarpa türüne genetik açıdan daha yakın olduğunu ortaya koymaktadır. A. sylvestris subsp. nemorosa, A. lamprocarpa Boiss. subsp. lamprocarpa ve A. lamprocarpa subsp. chelikii Tekin & Civelek taksonlarının ise muhtemelen dikey gen transferi yollarından biri olan hibritleşme ile kendi aralarında gen akışı sağladığı ve türleşmelerinin tamamlanmadığı gözlenmiştir. Daha önce Tekin ve Civelek (2013) tarafından morfolojik ve anatomik verilere dayanılarak yapılan revizyon çalışmasında A. lamprocarpa'nın iki farklı alttüründen biri olarak saptanan A.lamprocarpa subsp. chelikii taksonunun gerçekten yeni bir alttür olduğu moleküler verilerin temel alındığı çalışmamızın sonuçları ile de gösterilmiştir. Ancak, A.lamprocarpa türünün Türkiye'de bilinen üç populasyonunun türaltı (infraspesifik) kategoriler seviyesinde yeniden düzenlenmesini, Osmaniye populasyonunun A. lamprocarpa subsp. chelikii alttüründen alınarak A. lamprocarpa subsp. lamprocarpa alttürüne dahil edilmesini ve Hatay ile Osmaniye populasyonlarının A. lamprocarpa subsp. lamprocarpa alttürü içinde iki farklı yeni varyete yapılmasını önermekteyiz. Ayrıca, A. sylvestris subsp. nemorosa ve A. sylvestris subsp. sylvestris alttürlerinin Anthriscus sylvestris ve Anthriscus nemorosa olarak tür seviyesine yükseltilmelerini, A. cerefolium türünün Anthriscus seksiyonundan ayrılarak Cerefolium (Fabr.) Neilreich. seksiyonuna aktarılmasını da önermekteyiz.