Uçak kazalarında insan kaynaklı risklerin önlenmesine yönelik ekip kaynakları yönetimi (Türkiye Cumhuriyeti Pilotları örneği)

Havacılığın ilk yıllarında uçak kazalarında teknik sorunlar etkin olmuştur. Teknolojideki gelişmelerle beraber daha emniyetli uçaklar yapılması ile teknik sebeplerden dolayı meydana gelen uçak kazalarında önemli ölçüde azalma olmuştur. Yakın tarihte yapılan bilimsel araştırmalarda ise birçok havacılık kazasına insan hatalarının neden olduğu görülmektedir. Uçak kazalarının önemli bir bölümü, kokpit ekiplerinin ?iletişim,? ?takım çalışması,? ?durumsal farkındalık,? ?liderlik,? ?iş yükü ve stres yönetimi? süreçlerinde yaptıkları hatalardan meydana gelmektedir. Bu nedenle gerek uçağın içinde gerekse dışında mevcut olan çevre, yazılım, donanım ve bilgi ile hepsinin temeli olan insanı içeren tüm kaynakların uçuş görevinin emniyetli ve etkin bir şekilde icra edilebilmesine ve bu anlamda uçak kazalarını azaltmaya yönelik olarak Ekip Kaynak Yönetimi (EKY) programları geliştirilmiştir. EKY uçak kazalarında etken olan tüm faktörlerle ilgili yapılan hataların giderilmesi ve kaza kırımların önlenebilmesi için oluşturulan bir çözüm önerisidir. Bu çözüm önerisi kokpit ekibinin kazanması gerektiği düşünülen bir dizi tutum ve davranışı içermektedir.Bu çalışmada, uçak kazalarında insan faktörü kavramı açıklanmaya çalışılırken, uçak kazalarının azaltılmasına yönelik EKY'nin önemine dikkat çekmek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda genelden özele bir bakış açısı ile literatür taraması sonucu elde edilen bilgilerden yararlanılmıştır. İnsan faktörlü uçak kaza örneklerine yer verilmiş, bu kazaların etkin EKY ile önüne geçilip geçilemeyeceği sorgulanmıştır. Çalışmanın kaza inceleme kısmında 1. ve 2. Pilotların görüşlerine ve yorumlarından faydalanılmış ve ayrıca 120 pilot ile anket yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Uçak Kazaları, İnsan Faktörlü Uçak Kazaları, Ekip Kaynak Yönetimi