ULAKBİM'de taranan sınıf eğitimi alanında fen eğitim-öğretimine yönelik yayımlanan makalelerin eğilimlerinin belirlenmesi

Bu araştırmada, 2006-2020 yılları arasında ULAKBİM'de taranan dergilerde yayımlanan sınıf eğitiminde fen eğitim-öğretimi alanındaki çalışmaların eğilimlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından betimsel içerik analizine uygun olarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak Sözbilir ve Kutu (2008) tarafından geliştirilen "Makale Sınıflama Formu" güncellenerek kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Ulusal Akademik Ağ ve Bilim Merkezinde (ULAKBİM)'de 2006-2020 yılları arasında yayımlanan "sınıf eğitimi", "fen öğretimi", "fen eğitimi" "araştırma eğilimleri" "betimsel içerik analizi" anahtar kelimeleriyle tarama yapılmıştır. İlk yapılan literatür taramasında 1097 araştırmaya ulaşılmıştır. Daha sonra dâhil edilme kriterleri doğrultusunda araştırmalar değerlendirilerek 111 makale belirlenmiştir. Araştırmanın problem ve alt problemlerine cevap bulmak üzere makalelerin konuları, yayımlandıkları yıllar, yayımlandıkları dergiler, araştırma deseni/yöntemi, veri toplama araçları, örneklem ve veri analiz yöntemleri vb. bilgiler belirlenerek elde edilen veriler Microsoft Excel programına girilmiştir. Betimsel istatistiklerden faydalanılarak frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Bu çalışmada doküman analizi sırasında Miles ve Huberman (1994) tarafından önerilen (Güvenirlik = Görüş Birliği / (Görüş Birliği + Görüş Ayrılığı) kullanılmış ve kodlayıcılar arasındaki uyum oranı % 90 olarak hesaplanmıştır. Bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde fen bilimleri ve sınıf öğretmeni adaylarının fen bilimleri dersleri hakkındaki görüşleri en çok araştırılan (f= 39) konudur. Bunu sırasıyla sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmen adaylarının fen bilimlerini öğrenme – öğretmekte özyeterlik inançlarının araştırılması (f=16), tutum/algı (f=21), fen programları ve dersler (f=10) gibi çalışma konuları izlemektedir. Araştırma kapsamına alınan bütün makalelerin sınıf eğitimi alanında konu zenginliği sağladığı görülmesine rağmen sınıf eğitiminde fen bilimleri alanında yeni ve özgün çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Sınıf eğitimi fen bilimleri alanında yapılan çalışmaların yıllara göre dağılımı incelendiğinde en fazla araştırmanın 2018 yılında (f=15) yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca incelenen çalışmalarda çoğunlukla nicel yöntemin (f=51) kullanıldığı bunu nitel yöntemin izlediği (f=47), en az karma yöntemin kullanıldığı (f=13) görülmektedir. Buna ek olarak çalışmalarda veri toplama aracı olarak çoğunlukla ölçek (f=54) kullanıldığı, örneklem olarak genellikle sınıf öğretmeni adaylarının tercih edildiği (f=52) ve araştırmaların genellikle 1-100 arası örneklem büyüklüğü ile gerçekleştirildiği (f=45) sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular sınıf eğitimi alanında fen eğitim-öğretimine yönelik makalelerin araştırma eğilimlerinin belirlenmesi, alanın genel karakterini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.